Selamünaleyküm Sigarası Ve Kubbeli Yedi Minareli Fabrikası

SELAMÜNALEYKÜM SİGARASI VE KUBBELİ YEDİ MİNARELİ FABRİKASI 

Almanya’nın Osmanlı Devletini yanına çekmek, böylece hem Hicaz Demiryolu inşası hakkını ele geçirmek hem de ileride muhtemelen savaşacağı İngiltere’ye karşı bir müttefik olarak kullanmak üzere Osmanlı Devletine yağ çektiği, olmayacak şaklabanlıklar yaptığı ama maalesef bizim tarafın da bu pohpohlanmalarla fena halde gaza geldiğimiz yıllardı. 

Bir başka zaman, mesela bugünlerde Almanya ‘’Allah ‘’ marka bir likör imal edip piyasaya sürseydi en azından sosyal medyayı yıkardık ‘’ Hain-şerefsiz Almanya ‘’ Diye ama 1800’lü yılların sonlarında herhangi ciddi bir tepki görülmedi. ( Ya da kaynaklara girmedi böyle bir konu ) 

Bu arada Alman İmparatoru II. Wilhelm, Osmanlı Devletine muhteşem bir sanat eseri olarak Alman Çeşmesini ( İstanbul-Sultanahmet Meydanındaki çeşme ) hediye etmişti, Enver Paşa’yı ise zamanın İskender’i olarak şişiriyordu ( Artık hangi zaferi kazandıysa.. ) 

Türk Milleti çok fena gaza gelmişti ve Alman İmparatoru Wilhelm’e ‘’ Hacı Wilhelm ‘’ diyor, onun gizli bir Müslüman olduğuna inanıyordu.

İşte bu dönemde çeşme akarken küpleri doldurmak gerekiyordu ama küpleri dolduran her zaman olduğu gibi yine bir Yahudi’ydi. 

Yahudi bir Alman vatandaşı olan Hugo Zietz, Dresden’de bir sigara fabrikası açmaya karar verdi. 

Evet kararı verdi ama Alman Hükümetinin de bir kararı vardı: Yapılacak fabrikalar dışarıdan bakıldığında fabrikaya benzemeyecekti. ( Neden böyleydi sebebini bulamadım. ) 

Hugo Zietz bunun da çaresini buldu. 

İşi, mimar Martin Hammitzsch'e havale etti ve bu mimar 1890’da fabrikayı tamamladı. 

Evet, fabrikaya dışarıdan bakınca gerçekten de buna bir sigara fabrikası demek imkansızdı zira kubbesiyle, yedi adet minaresiyle tıpkı bir camiye benziyordu. Cami’nin minareleri aslında fabrikanın bacalarıydı.

Bu fabrikaya tabii ki bir de isim bulunması gerekiyordu ki o konuda da Müslümanların, özellikle Türklerin hoşuna gidecek bir isim bulmalıydı.

Fabrikaya tütünler nereden geliyordu? Selanik’in Yenice Ovasından. O halde fabrikanın adı rahatlıkla ‘’Yenidze Tabakmoschee ( Yenice Tütün Camii )’’ olabilirdi. 

Hugo Zietz, bu fabrikada Türkleri çalıştırıyordu. ( 400 Civarında Türk işçi. ) ancak bir şey dikkatini çekti. İşçiler kendi fabrikalarından çıkan Yenidze ( Yenice ) Sigaralarını içmiyorlardı. Sebebini araştırdığında işçilerin ‘’ gavur malı ‘’ diye içmediklerini öğrendi ve şaşırdı. Tütün Türkiye’den, çalışanlar Türk olduğuna göre sigaraya nasıl gavur malı derdi işçiler. 

Öte yandan işçiler bile içmiyorsa Osmanlı Türkleri ve Osmanlı hakimiyetindeki Müslümanlar hiç içmezdi. O halde sigaraya Müslümanları çekici bir isim bulmalıydı ki onu bulmakta da zorlanmadı : Salem Aleikum. Yani Selamünaleyküm. 

Sigaranın adı Selamünaleyküm olunca önce Türk işçileri daha sonra Türkler bu sigarayı öylesine içtiler ki hakkında efsane bile üretildi ileriki yıllarda.

Bu efsaneyi uyanık Yahudi’nin uydurduğunu söylememe gerek yok sanırım. 

Efsaneye göre Selamünaleyküm sigarası içenlere kurşun işlemiyordu. Mesela, Trablusgarp’ta, Balkanlar’da hatta Çanakkale savaşlarında, ceplerinde bu sigara olan askerlerimiz vurulsa bile ölmüyorlardı(!)   

Velhasılıkelam Almanya/ Dresden’deki Yenice Sigara fabrikası bol bol ‘’ Selamünaleyküm Sigarası ‘’ üretti ama işi bu kadarla bırakmadı. 

Almanya 1901’de Hicaz Demiryolu yapımı hakkını kapıp da inşaata başlayınca Yenice Fabrikası yeni bir sigara markası daha sürdü piyasaya : ‘’ Ortadoğu’nun İncisi Muhammed ‘’ 

İlginçtir yine ‘’ Ulan bu ne? Peygamberimizin adı bir sigaraya nasıl verilir ?’’ Demedik.  

İşin ilginç tarafı 1888’de Fransız yazar Vicomte Henri de Bornier tarafından kaleme alınan ve Hz. Muhammed ile İslamiyet'e yönelik hakaretler içeren "Mahomet" adlı tiyatro eserinin Fransa’da oynatılmasını yasaklatan II. Abdülhamit de 1901’de bir sigaraya - Ortadoğu’nun İncisi ‘’ gibi bir övgüyle de olsa Muhammed isminin verilmesine itiraz etmedi. ( Böyle bir kayıt yok maalesef. )  

Bu arada aynı fabrika Enver Paşa’nın 1909’da Belin’e askeri ateşe olarak geldiğinde Postdam’daki bir köprüye ‘’Enver Paşa Köprüsü ‘’ adının verildiğini görünce hemen kolları sıvadı ve ‘’Enver Bey ‘’ marka sigaralar üretti. 

Daha da ilginci bu Yenice adlı fabrika, sigaralarının çok tutulduğunu görünce Selamün Aleyküm Kalifat Bağdat, Selamün Aleyküm Bağdat, Selamün Aleyküm Gold gibi adlarla bir sürü markalar üretti.

Bu arada başka sigara üreticileri de ilham aldılar Hugo Hertz’den. Zira bu iş bayağı tutuyordu. Onlar da sigaralarına Ömer, Fatma gibi isimler vermekle kalmadılar, Noel Babalarına bile Murat Marka sigara içirdiler (!)  

Almanya’nın ve Osmanlı Devleti’nin I. Dünya Savaşından yenik çıkması üzerine artık bahsini ettiğimiz sigaraların bir cazibesi kalmamıştı. O sebeple fabrika yine sigara üretmekle birlikte kullandığı eski adları kullanmadı. 

Hugo Ziets 1927’de ölmeden önce fabrikayı rakiplerine sattı. Bu arada II. Dünya Savaşı sırasında fabrikanın mimarı Martin Hammitzsch, Gestapo tarafından köşeye sıkıştırılmak istendiyse de Hitlerin üvey kızkardeşi ile evli olması sayesinde paçayı yırttı.

II. Dünya Savaşı sırasında Dresten ağır şekilde bombalanınca ’Yenidze Tabakmoschee yani bu cami şeklindeki sigara fabrikası da nasibini aldı ve büyük ölçüde tahrip oldu ama yine de 1953 Yılına kadar sigara fabrikası, daha sonra sigara deposu olarak kullanıldı. 

1997’de yeniden onarılan bina bugün DIH Deutsche Investment Holding GmbH mülkiyetinde olup ofis , işyeri ve lokanta olarak kullanılmaktaymış. Kubbeli bölümde ise bir lokanta, tiyatro ve başka etkinliklerin yapıldığı salonlar varmış ( Gördüğüm bir yer olmadığından ‘’mış’’ diyorum. ) 

Peki bizdeki Yenice Sigarası?

Efendim eskiler bilir. Bizde de Yenice adlı yassı bir sigara vardı. Bu sigarının isim ilham babası elbette ki Almanya’daki Yeniceydi. 

Atatürk’ün de sigara olarak içtiği Yenice 1925’e kadar Almanların ürettiği Yenice, 1925’den sonra ise artık bizim TEKEL İdaremiz tarafından üretilen Yenice’ydi. Zamanında benim de çok içtiğim filtresiz ve içimi yumuşak bir sigara olan Yenice, çok uzun zamandır üretilmiyor.  

Piyasadaki ABD Yapımı Salem sigarasının da Selamünaleyküm sigarasının devamı olduğu söyleniyor ama kesin bir bilgiye sahip değilim bu konuda.