[ 06.01.1995 Muharrem Ergin’in vefatý anýsýna… ]

MUHARREM ERGÝN’ÝN HAYATI, KÝÞÝLÝÐÝ VE ESERLERÝ

Özet

Bu makalede Türk dili ve edebiyatý alanýnýn önde gelen isimlerinden Muharrem Ergin’in hayatý, kiþiliði, ilmî yaklaþýmý ve eserleri ele alýnmaktadýr. Ergin, özellikle Eski Türk dili, Orhun Yazýtlarý ve Türk dilinin tarihî geliþimi üzerine yaptýðý çalýþmalarla Türkoloji alanýnda kalýcý bir yer edinmiþtir. Çalýþmada, Ergin’in akademik kimliði, dil anlayýþý ve temel eserleri deðerlendirilerek Türk dili araþtýrmalarýna katkýsý ortaya konulmuþtur.

Anahtar Kelimeler: Muharrem Ergin, Türkoloji, Eski Türkçe, Orhun Yazýtlarý, Türk Dili

GÝRÝÞ

Türk dili araþtýrmalarý, XX. yüzyýlda sistematik ve bilimsel bir zemine oturmuþ; bu süreçte birçok önemli Türkolog yetiþmiþtir. Muharrem Ergin, bu isimler arasýnda hem akademik disiplini hem de ortaya koyduðu eserlerin kalýcýlýðýyla öne çýkar. Özellikle Orhun Abideleri ve Türk Dil Bilgisi adlý çalýþmalarý, yalnýzca akademik çevrelerde deðil, üniversite eðitiminde de temel baþvuru kaynaklarý hâline gelmiþtir.

I. HAYATI

Muharrem Ergin, 1923 yýlýnda Ahýska’da doðmuþtur. Ailesinin Türkiye’ye göç etmesiyle eðitim hayatýný Türkiye’de sürdürmüþtür. Ýstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatý Bölümü’nden mezun olan Ergin, ayný üniversitede akademik kariyerine devam etmiþtir.

Doktorasýný Eski Türk dili alanýnda tamamlayan Ergin, uzun yýllar Ýstanbul Üniversitesi’nde öðretim üyeliði yapmýþ; çok sayýda öðrenci yetiþtirmiþtir. Akademik hayatý boyunca özellikle tarihî Türk lehçeleri, Türk dilinin yapýsý ve metin neþri alanlarýnda çalýþmalar yürütmüþtür. 6 Ocak 1995’te vefat etmiþtir.

II. KÝÞÝLÝÐÝ VE ÝLMÎ YAKLAÞIMI

Muharrem Ergin, disiplinli, titiz ve sistematik çalýþma anlayýþýyla tanýnmýþtýr. Onun ilmî kiþiliði, metne sadakat ve dil verisine baðlýlýk esasýna dayanýr. Yorumdan önce metni doðru okumayý ve doðru anlamayý önceleyen bir yaklaþým benimsemiþtir.

Millî kültüre baðlý bir bilim insaný olmakla birlikte, çalýþmalarýnda ideolojik söylemlerden kaçýnmýþ; bilimselliði ön planda tutmuþtur. Ergin’e göre Türk dili, yalnýzca bir iletiþim aracý deðil; milletin tarihî hafýzasýný taþýyan temel unsurdur.

III. TÜRK DÝLÝ ANLAYIÞI VE BÝLÝMSEL KATKILARI

1. Dil Anlayýþý

Muharrem Ergin, Türkçeyi yapýsal bütünlüðü olan, kurallý ve köklü bir dil olarak ele alýr. Dil incelemelerinde:

• Ses bilgisi
• Þekil bilgisi
• Cümle yapýsý

üzerinde özellikle durur. Türkçenin tarih boyunca gösterdiði sürekliliði vurgular.

2. Orhun Yazýtlarý Çalýþmalarý

Ergin’in Orhun Abideleri adlý eseri, Göktürk Yazýtlarý’nýn transkripsiyon, çeviri ve dil incelemesini içeren temel kaynaklardan biridir. Bu eser, Türk tarihinin yazýlý ilk belgelerini anlaþýlýr ve bilimsel bir biçimde günümüze taþýmýþtýr.

IV. ESERLERÝ

1. Dil ve Türkoloji Alanýndaki Eserleri

• Türk Dil Bilgisi
• Orhun Abideleri
• Türk Dili
• Osmanlýca Dersleri

Bu eserler, uzun yýllar üniversitelerde ders kitabý olarak okutulmuþtur.

2. Metin Neþirleri ve Ýncelemeler

• Dede Korkut Kitabý (inceleme ve metin yayýný)
• Azeri Türkçesi

Bu çalýþmalar, tarihî metinlerin bilimsel yöntemlerle deðerlendirilmesine önemli katkýlar saðlamýþtýr.

SONUÇ

Muharrem Ergin, Türk dili çalýþmalarýnda metodolojik saðlamlýðý ve kalýcý eserleriyle öne çýkan bir Türkologdur. Onun çalýþmalarý, Türkçenin tarihî geliþimini anlamada temel baþvuru kaynaklarý arasýnda yer almaktadýr. Ergin, bilimsel titizliði, öðretici üslubu ve Türk diline duyduðu sorumluluk bilinciyle Türkoloji geleneði içinde müstesna bir konuma sahiptir.

KAYNAKÇA

• Ergin, M. (1998). Türk Dil Bilgisi. Ýstanbul: Bayrak Yayýnlarý.
• Ergin, M. (2003). Orhun Abideleri. Ýstanbul: Boðaziçi Yayýnlarý.
• Ergin, M. (1994). Dede Korkut Kitabý. Ýstanbul: Türk Dil Kurumu Yayýnlarý.
• Ercilasun, A. B. (2004). Türk Dili Tarihi. Ankara: Akçað Yayýnlarý.
• Korkmaz, Z. (2003). Türkiye Türkçesi Grameri. Ankara: TDK Yayýnlarý.
• Yetiþ, K. (2011). “Muharrem Ergin”. TDV Ýslâm Ansiklopedisi, c. 11.