15.01.2022 de vefat eden Hekimoðlu Ýsmail ansýna

HEKÝMOÐLU ÝSMAÝL’ÝN HAYATI, DÜÞÜNCE DÜNYASI VE ESERLERÝ

Özet

Bu makalede Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatý ve düþünce hayatýnýn önemli isimlerinden Hekimoðlu Ýsmail’in hayatý, kiþiliði, düþünce dünyasý ve eserleri ele alýnmaktadýr. Asýl adý Ömer Okçu olan Hekimoðlu Ýsmail, özellikle Ýslâmî hassasiyetleri merkeze alan roman ve denemeleriyle geniþ bir okuyucu kitlesine ulaþmýþtýr. Çalýþmada yazarýn iman, ahlâk ve modernleþme temalarý etrafýnda þekillenen edebî ve fikrî yaklaþýmý deðerlendirilerek Türk edebiyatýndaki yeri ortaya konulmuþtur.

Anahtar Kelimeler: Hekimoðlu Ýsmail, Ýslâmî Edebiyat, Cumhuriyet Dönemi Romaný, Ahlâk, Ýnanç

GÝRÝÞ

Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatý, farklý ideolojik ve düþünsel yönelimlerin bir arada var olduðu çok katmanlý bir yapý sergiler. Bu yapý içinde Hekimoðlu Ýsmail, dinî ve ahlâkî deðerleri merkeze alan eserleriyle dikkat çeken yazarlardan biridir. Onun yazarlýðý, yalnýzca edebî bir üretim deðil; ayný zamanda modernleþme sürecinde bireyin inançla kurduðu iliþkinin sorgulanmasýdýr.

I. HAYATI

Hekimoðlu Ýsmail, 1932 yýlýnda Erzincan’da doðmuþtur. Asýl adý Ömer Okçu olup, yazýlarýnda kullandýðý "Hekimoðlu Ýsmail" müstearý dedesinin adýdýr. Eðitim hayatýnýn ardýndan uzun yýllar devlet memurluðu yapmýþ; bu süreçte toplumun farklý kesimlerini yakýndan tanýma imkâný bulmuþtur. 1952'de Zýrhlý Birlikler Okulu'ndan mezun olmuþtur. Daha sonra astsubay olarak göreve baþladýðý Türk Silahlý Kuvvetleri'nden 1972'de emekli olmuþtur. Yazý hayatýna gazetelerde ve dergilerde yayýmlanan yazýlarla baþlamýþtýr.

Gazeteciliðe haftalýk Ýttihad gazetesi ile baþlayýp 5 yýl Yeni Asya Gazetesi'nde köþe yazarlýðý yapan ve 1975'te Sur dergisini çýkaran Okçu, Türdav'ýn ve Timaþ'ýn kurucularý arasýndadýr. Birçok dergi ve gazetede yazýlar yazan Hekimoðlu'nun 40'tan fazla eseri olup yurt içi ve yurt dýþýnda yüzlerce konferans vermiþtir. Kendisine Harran Üniversitesi tarafýndan "Edebiyat Doktoru" unvaný verilmiþtir.

1960’lý yýllardan itibaren dinî ve ahlâkî konularý ele alan eserleriyle tanýnan yazar, özellikle Minyeli Abdullah romanýyla geniþ kitlelere ulaþmýþtýr. 15 Ocak 2022 yýlýnda Ýstanbul’da vefat etmiþ, Karacaahmet Mezarlýðý’na defnedilmiþtir.

II. KÝÞÝLÝÐÝ VE YAZAR KÝMLÝÐÝ

Hekimoðlu Ýsmail, sade, halkla temas hâlinde ve öðretici bir yazar kimliðine sahiptir. Onun yazarlýðýnda temel amaç estetik kaygýdan ziyade okuyucuda ahlâkî ve imanî bir bilinç uyandýrmaktýr. Bu yönüyle “tezli roman” geleneði içinde deðerlendirilir.

Yazar, kendisini bir romancýdan çok bir tebliðci ve düþünce insaný olarak konumlandýrmýþ; edebiyatý, hakikati anlatmanýn bir vasýtasý olarak görmüþtür.

III. DÜÞÜNCE DÜNYASI VE TEMEL KAVRAMLAR

1. Ýnanç ve Ýman Merkezli Yaklaþým

Hekimoðlu Ýsmail’in eserlerinde iman, bireyin varoluþunu anlamlandýran temel unsurdur. Roman kahramanlarý genellikle inançla sýnanan, modern hayatýn baskýlarý altýnda savrulan bireylerdir. Bu yönüyle eserleri, modernleþme sürecinin insan ruhunda açtýðý çatlaklara odaklanýr.

2. Ahlâk ve Toplum

Yazara göre toplumsal çözülmenin temelinde ahlâkî yozlaþma vardýr. Bu nedenle eserlerinde:

• Aile yapýsý
• Helal–haram bilinci
• Sorumluluk ve kul hakký

gibi konular sýklýkla iþlenir.

3. Modernleþme Eleþtirisi

Hekimoðlu Ýsmail, Batý merkezli modernleþme anlayýþýna eleþtirel yaklaþýr. Ancak bu eleþtiri, teknolojiye veya ilerlemeye deðil; deðerlerden kopuk bir modernlik anlayýþýnadýr.

IV. ESERLERÝ

A. ROMANLARI

• Minyeli Abdullah
• Maznun
• Bir Deliyle Evlendim
• Sibel

Minyeli Abdullah, Ýslâmî roman geleneðinin Türkiye’deki en bilinen örneklerinden biridir.

B. DENEME VE FÝKRÎ YAZILARI

• Ýman ve Aksiyon
• Ýslâm’a Adanmýþ Hayat
• Gençler Ýmanýnýzý Kurtarýn
• Mukaddes Çile
• Derdimi Seviyorum (5 Cilt)
• Sonsuza Yürüyüþ

Bu eserler, doðrudan okuyucuya hitap eden öðretici metinlerdir.

V. TÜRK EDEBÝYATI VE DÜÞÜNCE HAYATINDAKÝ YERÝ

Hekimoðlu Ýsmail:

• Cumhuriyet dönemi Ýslâmî edebiyatýnýn öncü isimlerinden
• Romaný teblið aracý olarak kullanan yazar
• Geniþ halk kitlelerine ulaþan bir fikir adamý

olarak deðerlendirilir.

Edebî açýdan eleþtirilen yönleri bulunsa da, toplumsal etkisi ve okur üzerindeki dönüþtürücü gücü yadsýnamaz.

SONUÇ

Hekimoðlu Ýsmail, Türk edebiyatýnda inanç, ahlâk ve modernleþme meselelerini merkezine alan eserleriyle özgün bir yer edinmiþtir. Onun yazarlýðý, estetikten çok mesajý önceleyen bir anlayýþa dayanýr. Bu yönüyle Hekimoðlu Ýsmail, edebiyatýn toplumsal ve manevî iþlevini öne çýkaran bir yazar olarak Türk düþünce hayatýnda kalýcý bir iz býrakmýþtýr.

KAYNAKÇA

• Hekimoðlu Ýsmail. (1998). Minyeli Abdullah. Ýstanbul: Timaþ Yayýnlarý.
• Hekimoðlu Ýsmail. (2005). Ýman ve Aksiyon. Ýstanbul: Timaþ Yayýnlarý.
• Kaplan, M. (2006). Türk Edebiyatý Üzerine Araþtýrmalar. Ýstanbul: Dergâh Yayýnlarý.
• Bora, T. (2017). Türkiye’de Ýslâmcýlýk Düþüncesi. Ýstanbul: Ýletiþim Yayýnlarý.
• Yetiþ, K. (2013). “Cumhuriyet Dönemi Dinî Edebiyat”. Türk Edebiyatý Tarihi, c. 4.