LAÝLAHE ÝLLA ENTE

Nefs Ýslami kavramlarýn en önemlilerinden birisidir. Sözlükte pek çok manasý olan nefis, genellikle insaný süfli arzulara meylettirmesi ile bilinir. Bu bakýmdan nefs; insaný dünyevi, bünyevi ve süfli arzulara meylettirerek, Allah-ü Teala (cc) nýn yolundan uzaklaþtýran “ÞEY” dir. Araz veya Cevherdir. Peygamber Efendimiz (sav) Allah’a itaat yolunda nefsine karþý gelen kiþileri Mücahit olarak vasýflandýrýrken, bizzat kendisi de doymayan nefisten Allah’a sýðýnmýþ ve akýllý kimseleri ise; nefsine hakim olan ve ölümden sonrasý için çalýþanlarý ise akýllý kiþiler olarak adlandýrmýþtýr. (https://www.islamveihsan.com/nefis-ile-ilgili-hadisler.html   

Nefis bir anlamda insaný kötülüðe meylettirirken diðer anlamda ise terbiye edilen nefis ise kiþiyi daha fazla ibadete de sevkedebilir. Yani insaný insan yapan ve meleklerden ayýran en önemli özellik nefis sahibi olmasýdýr ayný zamanda.

Enbiya suresi 87. Ayetinin yarýsý þu þekildedir: LAÝLAHE ÝLLA ENTE SÜBHANEKE ÝNNÝ KÜNTÜ MÝNEZ ZALÝMÝN ("Senden baþka hiçbir ilah yoktur. Seni eksikliklerden uzak tutarým. Ben gerçekten (nefsine) zulmedenlerden oldum"  Peygamber Efendimiz (sav) in bu duayla ilgili hadisi þerifi þu þekildedir: Sýkýntýya düþmüþ ve baþý belâya  düçâr olmuþ hangi müslüman bu duayý yaparsa,  Allah Teâlâ mutlaka onun duasýný kabul buyurur.” (Tirmizî, Deavât 81; Ahmed b. Hanbel, Müsned, I, 170)

Bu dua Hazreti Yunus (as) un duasýdýr. Yunus (as) Allah-ü Teala(cc) dan izin beklemeden kavminden kaçmak için bindiði gemiden denize atýlýnca balýk(yunus) tarafýndan yutulmuþtu. Bu sýrada ilahi ilhamla bu duayý yapmaya baþlamýþ, balýk onu kusana kadar zikretmeye devam etmiþtir.

Bu dua insana kulluðunu idrak ettiren büyük bir duadýr. Rivayete göre Yunus (as)un bindiði gemi fýrtýnaya yakalanýnca gemideki insanlar “ Gemide sahibinden kaçan bir köle var, köleyi denize atmazsak fýrtýnadan kurtulamayýz “ deyince Yunus(as) yaptýðý hatayý anlamýþ ve “sahibinden kaçan kölenin” kendisi olduðunu söylemiþ ve denize atýlmýþtýr.

Dinimiz “Söz “ dinidir. Bir cümleyle (kelime-i þahadet) Müslüman olurken yine bir kelimeyle (la-yok) dinden çýkar ve kafir oluruz. Ebu hanife’(ra) ye göre Ýman ve ibadet ayrýdýr. Yani iman ibadete baðlý deðildir. Hayatýný ibadetle geçiren bir kiþinin son nefeste iman ile ölmesinin garantisi yoktur. Ýmam Gazali (ra) de ayný fikirdedir. Gazali(ra) ye göre hayatýný ibadetle geçiren bir kiþi son nefeste imansýz gidebileceði gibi hayatý boyunca ibadet etmeyen bir kiþi de son nefesinde iman üzere ölebilir.

Ýslam dini kiþinin “Abd” yani kul olduðunu bilme, bu bilinçle yaþama dinidir. Kul olmak algýmýza farklý yerleþtiði için bizleri tedirgin etse de hem dini hem de hukuki karþýlýðý hemen hemen aynýdýr. Kul özgür býrakýlmýþ kiþidir. Evlenebilir, evlilikten doðan çocuklarý özgürdür. Çalýþtýðý kendi kesesinedir. Mal edinebilir, miras býrakabilir. Ama her halükarda bir efendisi vardýr. Eski Hukukta “efendi” hükümdardýr. Bu yüzden Osmanlý döneminde bürokrasi de devþirme kullara öncelik verilmiþtir.

Tasavvufi anlamda “efendi” Allah (cc) týr. Bu yüzden Ýmam-ý Rabbani (ks) ye göre manevi makamlarýn en yükseði “Abdiyet-kulluk” makamýdýr. Çünkü bizler Müslüman olurken, Peygamber Efendimizin (sav) önce kulluðuna sonra resullüðüne þahitlik ederiz.

Kulluðun temeli “acziyet” tir. Acizliðimizi göstererek yaptýðýmýz dualar muhakkak ki, Allah (cc) katýnda daha makbuldür. Acziyetimizi göstererek secde eder, kýyamda dururuz.      

Bütün dinlerde tapýnmanýn-ibadetin sembolik olarak en büyük göstergesi “SECDE” etmektir. Dinimizde de duanýn en makbul olduðu zaman secde halidir. Ýmam Gazali “Kulun Rabbine en yakýn olduðu durumun secde hali olduðunu bu yüzden secde halinde dua etmek gerektiðini yazar. Namaz kýlarken secdeyi uzatmak uygun deðildir. Bu yüzden selam verdikten sonra secdeye kapanarak dua etmek daha uygundur.

Allah-ü Teala kulun acziyetini dile getirerek dua, niyaz ve ibadette bulunmasýndan ve hayatýnýn her anýnda bu acziyetinin farkýnda olmasýndan hoþnut olur. Ýsra suresinin 37. Ayetinde bu durum þu þekilde ifade edilmiþtir.” Yeryüzünde böbürlenerek yürüme. Çünkü sen yeri asla yaramazsýn, boyca da daðlara asla eriþemezsin.” 

Baki selam olsun herkese.