Efendim  ben zaman  zaman  pek  çok  insana  lüzumsuz  bilgi  gelen  konulara  kafamý  takarým.  Bugün  de  hapþýrmaya  kafayý  taktým  ama  yanlýþ  anlaþýlmasýn  hapþýrmanýn  týbbi  tarafý  ile  ilgili  deðilim. Ya  nesiyle  ilgiliyim? Hapþýran  insana  niçin  ‘’  Çok  Yaþa  ‘’  deriz,  o  da  bize  karþýlýk  olarak  ‘’  Sen  de  gör.’’  Diye  cevap  verir?  Bir  de  tabii  ki  sadece  bizde  mi  var  bu  adet  onu merak  ettim.

Ha  bu  arada  bazý  dostlar  itiraz  edip  ‘’  Hapþýran  Müslüman   hapþýrdýktan  sonra  ‘’Elhamdülillah( Allah’a  þükrolsun ‘’ ‘’  demeli  bunu  duyan Müslüman  da  ‘’  Yerhamukallah( Allah’ýn  rahmeti  üzerine  osun ) ‘’  diye  karþýlýk  vermelidir’’ Diye.

Tabii  ki  Müslüman  için  doðrusu  budur  ama  þimdi  doðru  oturalým  doðru  konuþalým:  Hapþýrma  olayýnda  en  çok  olan  þu  deðil  midir?  ‘’  Hapþuuuuu-  Çok  Yaþa--- Sen  de  gör ‘’

Yahu  tamam  iyi  de bu  hapþýrma  halinde  iyi  dilekler  dileme  adeti  nereden  çýkmýþ?  Nasýl  çýkmýþ?

Ýþte  bunu  araþtýrdýðýmda  gördüm  ki  bu  adet  çok  eskilere  dayanýyor.

Mesela  Tevrat’ta  ölülerin  diriliþi  mucizesi  bahsinde  þöyle  bir  hikaye  anlatýlýr.

“Eliþa eve vardýðýnda, çocuðu yataðýnda ölü buldu. Ýçeri girdi, kapýyý kapayýp Rabb’e yalvarmaya baþladý. Sonra aðzý çocuðun aðzýnýn, gözleri ve elleri de çocuðun gözleri ve ellerinin üzerine gelecek biçimde yataða, çocuðun üzerine kapandý. Çocuðun bedeni ýsýnmaya baþladý. Eliþa kalkýp odanýn içinde saða sola gezindi, sonra yine dönüp çocuðun üzerine kapandý. Çocuk yedi kez aksýrdý ve gözlerini açtý…” 

Bu  metinden  de  anlaþýlacaðý  üzere  uzun  yaþamayý diðer  tüm  kavimlerden,  milletlerden  daha çok  arzulayan  Yahudilere  göre  Hapþýrmak  ölümün  yakýn  olduðunun  deðil,  tam  tersine  hayatýn  daha  da  uzayacaðýnýn  iþaretidir  zira  kýssadan  da  anlaþýlacaðý  gibi  ölü  bir  insan  hapþýrarak  hayata  dönmüþtür. [ Gerçekten  de  Yahudiler  çok  uzun  yaþamayý  tüm  milletlerden  daha  çok  isterler.  Kur’an-ý  Kerim  Bakara  Suresi  96.  Ayet  bu  hususu  þöyle  ifade  eder: ‘’ Yemin olsun ki, onlarý insanlarýn yaþamaya en düþkünü olarak bulursun; müþriklerden de çok; her biri ister ki bin sene yaþasýn. Oysa çok yaþatýlmasý hiç kimseyi azaptan kurtaramaz. Allah onlarýn yapmakta olduklarýný eksiksiz görür.’’ ]



Yani hapþýran  bir  kiþiye  ‘’  Çok  yaþa ‘’  denmesi,  o  kiþinin  de  ‘’Sen  de  gör ‘’ ya  da  ‘’ Birlikte çok  yaþayalým  ‘’ diye  cevap  vermesi aslýnda  bir  Yahudi  geleneðidir ve  Yahudiler  bunu  sadece  ‘’  Çok  Yaþa ‘’  Olarak  deðil  ayný  zamanda  ‘’Göbeðine  saðlýk ‘’  Olarak  da  ifade  ederler.  (  Göbeðine  saðlýk  ne  alaka  tespit  edemedim. ) Ayrýca  hapþýrana ‘’  Çok  Yaþa’’ denmesi,  onun da  ‘’ Sen de  gör ‘’  diye  cevap  vermesi Hintlilerde  de  oldukça  yaygýndýr. 

Peki  Müslümanlara  göre  nedir  hapþýrmak?

Müslümanlara  göre bir kez,  iki  kez,  en  fazla  üç  kez  hapþýrmak saðlýðýn  iþaretidir.  O  sebeple  de  Allah’ýn  verdiði  bu  saðlýðýn  þükrü  olarak  hapþýran  kiþi  ‘’ Elhamdulillah ‘’ Demeli,  þükrü  duyan  diðer  Müslümanlar  da ‘’  Yerhamukallah ‘’  diye  karþýlýk  vermelidir.

Peki  kiþi  3’ten  fazla  hapþýrýrsa?

Ciddi  bir  saðlýk problemiyle  karþý  karþýya  olduðuna  hükmedilir.  Derhal  bir  tabibe  muayene  olmalýdýr.

Peki  Hýristiyanlarda  durum  nasýldý?

Hýristiyanlarda  durum  oldukça  farklýydý.. 

Eski  Yunan’da  insanlarýn,  ruhlarýný  baþlarýnda  taþýdýklarýna  inanýlýrdý. Ýnsan hapþýrdýðýnda  ruhu  zedelenir,  baþýndan uçacak  duruma  gelirdi. O  sebeple kiþi  hapþýrýnca ardýndan  dua  edilirdi  ruhu  bedenini  terk  etmesin  diye.

Roma  Kralý  Sezar,  hapþýrmayý  kutsal  bir  olay  olarak  kabul  etmiþ  ve  askerlerine,  hapþýran  insanlarý  selamlamalarýný  emretmiþtir. Ýnsanlar  ise  bu  dönemde  hapþýrdýklarýnda  baþlarýna  gelebilecek  her  türlü  kötülüðe  karþý  Jüpiter’e  sýðýnýrlardý.  ‘’  Yüce  Jüpiter  bizi  koru ‘’ diye  dua  ederlerdi.

Sonra  malum  bu  insanlar  Hýristiyan  oldular.

Peki  Hýristiyan  olduktan  sonra  hapþýrmak  ile  ilgili  inançlarýnda  bir  deðiþiklik  oldu  mu?

Bu  soruya  cevap  vermeden  önce  bir  hususun  altýný  çizelim:

Aþaðý  yukarý  tüm  dinlerde  insan  ruhunun  nefesle  birlikte  aðzýndan  dýþarý  çýktýðý  ve  insanýn  bu  surette  öldüðüne  inanýlýr. Ancak  Hýristiyanlýk  dünyasýnda  bu inanç  biraz  abartýlmýþ  ve  oldukça  uzun  bir  süre insan  eðer  hapþýrýrsa  ruhunun  da  bedeninden  çýkacaðýna  inanýlmýþtýr. 

Yani  Müslümanlar ve  Yahudiler  için  hapþýrmak= saðlýk  anlamýma  gelirken  Hýristiyanlar  için  hapþýrmak=ölüm  olarak  kabul  edilmiþtir.

Ancak  Hýristiyan  dünyasý  böyle  inanmakta  çok  da  haksýz  deðildir  zira  tüm  Avrupa’yý  kasýp  kavuran bir pandemide  hastalýðýn  ilk  belirtisi  hapþýrmak  olmuþtur.

Peki  hapþýrdýðý  için  ölecek  olan(!)  bir  ahiret  yolcusu  için  ne  yapmak  gerekir?

Ýþte  bu  soruyu  Papa  I.  Gregor’a  sorarlar,  o  da  ‘’  Huzur  içinde  yat  ‘’ demenin  uygun  olduðunu  söyler. 

Yani  efendim  bizlerin  bugün  ölüler  için  söylediðimiz  ‘’ Huzur  içinde  yat ‘’ cümlesini  Hýristiyanlar  çok  uzun  süre  hapþýranlar  için  kullanmýþlardýr.

Ancak  daha  sonra  salgýn  hastalýklar  artýp  da  insanlarýn  ruhlarý  hapþýrýkla  beraber  bedenlerini  terk  etme(!)  olaylarý  çoðalýnca  hapþýran  insanlara  ‘’  Çok  Yaþa ‘’  denmesinin  en  doðru dua  olduðuna  karar  verir papa  hazretleri.

1679’da Ýngiltere’de  halen  insan  ruhunun  hapþýrmayla  bedenden  çýkacaðýna  inanýlýyordu.

Evet,  1679  Yýlýnda  Ýngiltere  Kralý  II.  Charles  aðýr  bir  hastalýk  sebebiyle  yataða  düþmüþtü  ama  çekiyor,  bir  türlü  ölemiyordu.  Doktorlarý,  ruhunun  bedeninden  çýkmasý  için  çok  çareler  denediler  ve nihayet  son  çareye  baþvurdular:  Kralý  hapþýrtarak  ruhunun  bedenini  terk  etmesini  saðlamak.  Kralý  çuha  çiçeði  ve  amonyak  koklatarak hapþýrttýlar.  Gerçekten  de  garibim  kral  hapþýra  hapþýra  gitti..  Gidiþ  o  gidiþ…

***

Þimdi  de  gelelim  hapþýrma  ile  ilgili  bazý inançlara:

Alman halk inanýþýnda nikâhtan önce çiftlerden birinin hapþýrmasý kötü þans olarak yorumlanýrken, vaftiz töreninden önce hapþýran bebeðin akýllý olacaðýna inanýlýr.

Amerikan kültüründe ise pazar günü kahvaltýdan önce hapþýran kiþinin ölüm haberi alacaðýna inanýlýr.

Ýran’daki inanca göre biri dilek tuttuðu zaman yanýndakilerden biri hapþýrdýðýnda bu, dileðinin kabul olduðu anlamýna gelir.