Gazetelerimizin birisinde yazan bir yazarýmýzýn bir yazýsýnda Sadi Þirazi’nin þu beyitlerini okuyunca ufkumun enginliði alabildiðince geniþledi. Bir acem þairinin tanýma ve evrensel gücü hakkýnda merakým doruk yaptý. Bu beyitler þöyle ve Birleþmiþ Milletler binasýnda Cenevre Ofisinin giriþinde yer alýyor.

 “Âdemoðullarý bir vücudun uzuvlarýdýr. Ki ayný cevherden yaratýlmýþlardýr. Zamanýn felaketi bir uzva isabet ederse, Diðer uzuvlar da huzur bulamaz. Sen ki baþkalarýnýn acýsýyla dertlenmezsen, Ýnsan adýný almaya layýk olamazsýn.”

                                                                              Sadi Þirazi

Ve Þirazi hakkýnda daha kapsamlý bilgi edinmek amacýyla yollara düþtüm. Önce günümüzün yaþanan savaþlarda insanlýðýn beyitlerin içeriðinden ne kadar uzaklaþtýðýný irdeleyelim. Bu altýn deðerindeki beyitler ne kadar derin anlamlar içeriyor. Hele de bu günlerde! Niçin bu günlerde ABD ve Ýsrail tarafýndan insanlýk dýþý bir savaþ baþlatýldý komþumuz Þirazi’nin Ýran’ýna karþý. Kimdir Þirazi?

Ýranlý’dýr: “Sadi Þirazi (yaklaþýk 1210-1291), Fars edebiyatýnýn en büyük þair ve düþünürlerinden biri olup, özellikle ahlaki ve toplumsal konularý iþlediði Gülistan ve Bostan eserleriyle tanýnan "Kelime Ustasý" lakaplý klasik bir edebiyatçýdýr. Hayatýný seyahatle geçirmiþ, Nizamiye Medresesi'nde eðitim almýþ, tasavvufi yönü güçlü, özlü sözleri atasözü haline gelmiþ bir isimdir.”

Ne yazýk ki, bu büyük insanýn barýþ, birlik, dostluk içeren beyitleri Birleþmiþ Milletler binasýnýn duvarlarýna yazýlmýþ. Yazýlmýþ lakin dünyada oluþan anlaþmazlýklarý görüþmelerle, barýþçý çabalarý zorlayarak çözmek isteyen örgüt maalesef güce boyun eðiyor. En acýmasýz yöntemlerle suçsuz, günah nedir tatmamýþ onlarca okul öðrencileri ayrýca kadýn-erkek, yaþlý-genç insanlarýn, insanlýðýn öldürülmesini engelleyemiyor. Büyük güçlerin hegemonyasýndan kurtulamýyor. Adeta beþ büyüklerin siyasi emellerine hizmet ediyor.

Saldýrganlar hangi inancýn mensuplarý. ABD Hristiyan, Ýsrailliler Yahudi. Saldýrýya uðrayan Ýranlýlar Müslüman. Ýlginçtir, acýmasýz savaþý baþlatan ve saldýrýya uðrayanlarýn inanç kaynaðý kutsal kitaplarý göksel. Allah tarafýndan gönderilmiþ. Dinler tarihi ve kutsal kitabýmýzda açýk açýk yazýlý. Hz. Ýbrahim peygamberin oðlu Hz. Ýsmail Hz. Hacer adlý eþinden doðmuþtur.

Yine Hz. Ýbrahim peygamberin eþi Hz. Sara’dan doðma Hz. Ýshak peygamberdir. Ve Hz. Musa, Hz. Yakup, Hz. Yusuf ve Hz. Ýsa gibi peygamberler Hz. Ýbrahim soyundan geliyor. Hz. Ýshak peygamberin soyundan gelmektedirler. Hz. Muhammed ise Hz. Ýsmail soyundan gelir. Hepsi Hz. Ýbrahim’in torunlarýdýr. Görevlere insanlýða insan olmanýn gereklerini öðretmekti öncelikle. Peki, peygamberleri ayný soyun insanlarý olan ve semavi dinlere inanan insanlarýn kavgasý niye? Þirazi’nin dediði biz insanlar Âdemin oðullarýyýz ve bir vücudun uzuvlarýyýz. Bir baþkasýnýn acýsýyla dertleþemezsek insan adýný almaya layýk deðiliz. Saldýrganlarýn liderleri deðil baþkasýnýn acýsýyla dertleþmek kendi inançlarý dýþýndakilerini insan olarak görmek bile istemiyorlar.

        Savaþýn ne kadar insanlýk dýþý bir eylem olduðunu yaþamýnýn 11 yýlýný savaþ meydanlarýnda geçirmiþ Mustafa Kemal içselleþtirmiþtir. Mustafa Kemal Atatürk, savaþ hakkýnda þöyle diyor: “Eðer vatan savunmasý için þart deðilse her savaþ bir cinayettir.” Demek ki, Ýran’a karþý açýlan savaþ bir cinayettir. Bu cinayetin faillerine insan denmez. Atatürk, ayrýca “Yurtta barýþ, dünyada barýþ.” Diyerek sivil yaþamýnda sürekli barýþ için mücadele vermiþ insandýr. Bunun içindir ki Atatürk’ün 15 ülkede heykeli, çeþitli ülkelerde 120 cadde ve 25 meydana adý verilmiþtir.

Yazýnýn baþýnda Þirazi’nin ünlü beyitlerini okuyunca ufkumun enginliði þöyle geniþledi. Hemen Ýlçe Halk Kütüphanesi’ni ziyaret edip bu Acem þairinin eserleri, Gülistan ve Bostan’ý edindim. Eserler þairimizin yaþamýndan çeþitli evrelere ait altýn deðerindeki aný ve çeþitli öðüt verici kýssalarla dolu. Týpký Hz. Mevlana’nýn ünlü eseri Mesnevi’deki kýssalar gibi. Önce kýssa anlatýlýr ve arkasýndan yorumlar yer alýyor.

Okumayý seven arkadaþlar bana sorsalar hangi kitaplarý okumamý önerirsiniz diye.  En son okuduðum Sadi Þirazý’nýn Gülistan ve Bostaný önereceðim eserler arasýnda olur.