Gevrek Kelimelerin Hikayeleri 2

gevrek kelimesi türkçede hem bir sıfat hem de bir isim olarak farklı anlamlarda kullanılır:

1. temel anlamı (sıfat)
kolayca kırılan, ağızda dağılan, kıtır kıtır veya ufalanan nesneleri tanımlar.
kubbealtı lugatı
kubbealtı lugatı
örnek: "gevrek bir bisküvi", "gevrek bir börek."
mühendislikte: malzemenin kopmadan veya eğilip bükülmeden (şekil değiştirmeden) aniden kırılma özelliğini ifade eder (brittle).
2. izmir ve çevresinde "simit" anlamı (isim)
izmir ve ege bölgesi'nde, türkiye'nin geri kalanında "simit" olarak bilinen susamlı halka hamur işine gevrek denir. ancak geleneksel izmir gevreği, yapılış tekniğiyle simitten ayrılır:


yapılışı: hamur halka haline getirildikten sonra kaynayan pekmezli suda kısa süre haşlanır (ön pişirme yapılır), ardından susama bulanıp fırına verilir. bu yöntem ona daha kıtır (gevrek) bir yapı kazandırır.
visit izmir
visit izmir

3. diğer kullanımlar
gevrek kahkaha: içten, neşeli, canlı ve şakrak bir gülüşü tarif etmek için kullanılır.
kahvaltılık gevrek: genellikle sütle karıştırılarak yenen mısır veya yulaf gibi tahıl ürünlerinin genel adıdır (corn flakes vb.).
çörek/peksimet: bazı yörelerde fırında iyice kurutulmuş, dayanıklı ekmek veya çörek türlerine de bu isim verilir.

kelimenin kökeni eski türkçe "kevre-" (gevremek, ufalanmak) fiiline dayanmaktadır.

diye anlatıyor internet bilgileri birde kökenine bakalım ysta nişanyan ne demiş bu konuda ...
eski türkçe kegrek veya kevrek “kıkırdak” sözcüğünden evrilmiştir. bu sözcük eski türkçe kegre- “kırılgan ve kof hale gelmek” fiilinden eski türkçe +uk ekiyle türetilmiştir.
daha fazla bilgi için gevre- maddesine bakınız.
tarihçe (tespit edilen en eski türkçe kaynak ve diğer örnekler)

eski türkçe: [kaşgarî, divan-i lugati't-türk, 1073]
kewrek ne? [[kırılgan olan bir bitki, örneğin ricinus]]
[eşref b. muhammed, hazainü's-saadat, 1460]
yüregin ol yukarığı yassı yirine ?a? te?ala bir geyrek gibi sü?ük [kıkırdak gibi kemik] kapak eylemişdür
[ahterî-i kebir, 1545]
al-gu?ruf [ar.]: kulak kemügi ve gegrek dedükleri yumşak sü?ük.
türkiye türkçesi: “... kuru ekmek” [meninski, thesaurus, 1680]
gevrek: fragilis, friabilis [kırılgan], crustulae quaedam [bir tür kuru ekmek]

tabiki saygı duyuyoruz lakin beni tatmin etmeyen bir eksik var sanki
buda kelimenin aslında gevremek kelimesinden gemesi
eski türkçe kegre- veya kevre- “koflaşmak, kırılgan olmak” fiilinden evrilmiştir.diyor sayın nişanyan yine ...
şimdi gelelim benim yorumuma ...

gevrek aslında kavruk kelimesini atasıdır kavrulmuş ateşte yada güneşte gereğinden fazla kalmış anlamındadır
o yüzden gevrek demek kavruk demektir mesela bir tepsi böreğin kenarları hafiften yanmışsa orasını seven kişiler bana gevrek yerinden ver derler.
gevrek simitte aslında gereğinden biraz fazla pişmiş çıtır çıtır olmuş simittir zaten simitinde çıtır olmayanı sevilmez ...geldik yine bir kelimenin hikayesinin sonuna kalın sağlıcakla...