HAYVANLAR ŞİİR YAZABİLİRMİ...?

 HAYVANLAR ŞİİR YAZABİLİRMİ …?

Merhaba aslında konumuz çok derin …

Aslında bu soru hayvanlar, edebi bir eser üretebilirmi ? olmalıydı ama kısaca böyle bir başlık ile başlamak istedim .

Bu sorunun cevabını vermek için önce canlıları kategorize etmemiz gerekiyor ,hayvanlar ve  insanlar…tabi birde bitkiler..var ama onlar hayvanlar ve insanlar için sadece tüketim kaynağı olarak görüldükleri ve bu davranış modeline ses çıkarmadıkları için konumuzun dışındalar...

Şimdi buradan başlayalım .

HAYVAN ne demek ?

 Hayvan, canlılar dünyasının ökaryotlar (Eukaryota) üst âlemindeki hayvanlar (Animalia) âleminde sınıflanan canlıların ortak adıdır. Bu terim, biyolojik olarak duygu ve hareket yeteneğine sahip, içgüdüleriyle hareket eden, kendi besinini üretemeyen ve dışarıdan beslenen canlıları ifade eder.

Temel Özellikleri:

• Canlılık: Yaşayan, diri varlıklardır.
• Hareket Yeteneği: Çevresel uyaranlara tepki verebilir ve yer değiştirebilirler.
• Beslenme: Kendi besinlerini üretemezler, dışarıdan besin alırlar.
• Sınıflandırma: Kedi, köpek gibi evcil veya vahşi tüm türleri kapsayan geniş bir canlılar grubudur. 

Özetle, hayvanlar, insanlar gibi duyarlı ve hareketli olan, ancak içgüdüsel davranışlar sergileyen canlılar âleminin genel adıdır.

Hayvan kelimesinin kökenine bakalım birlikte…

Nişanyan’ın etimolojik  Sözlüğüne e göre "hayvan" kelimesinin kökeni ve anlamı şu şekildedir:

• Köken: Arapça kökenli bir kelimedir. 

 hayy kökünden türeyen ḥayawān حَيَوَان sözcüğünden Türkçeye geçmiştir.

• Anlamı: Temel olarak "yaşama, canlı olma" veya "her çeşit canlı varlık" anlamına gelir. 

Özetle: Kelime kökeni olarak nefes alan, canlı olan her şeyi (biyolojik anlamda insanı da kapsayacak şekilde) ifade ederken, zamanla Türkçede günlük kullanımda daha çok insan dışındaki canlılar için kullanılan bir tanıma evrilmiştir. 

Tanımını yaptığımıza göre daha fazla uzatmadan konumuza dönelim, bir hayvan şiir yazabilir mi ?

Teknik olarak bu mümkün .

Çünkü insan olabilmek ,diğer canlılardan ayrılmak… insanlığın ilk gününden bu yana dinler ve felsefi ideolojiler tarafından insanlara verilen bir öğüt olarak verilmiş ,hatta sadece bir öğüt değil bir ödevdir aynı zamanda ,yapmazsanız cezasını çekersiniz.

İslam dininde de bize şu şekilde bildirilmiştir…

 (Tîn Suresi 5. Ayet): Kur'an-ı Kerim'de Tîn Suresi'nde insanın "ahsen-i takvîm" (en güzel biçim) üzere yaratıldığı, ancak iman etmeyip salih amel işlemediğinde "esfel-i sâfilîn"e (aşağıların aşağısına) düşürüleceği belirtilir.

Bu bağlamda insanlık iddiası senin ne kadar insan olabildiğinle alakalıdır., içindeki hayvanı küçültüp yok ettiğinde insan olursun ki bunun basamakları vardır nefis terbiyesiyle başlar insanı kamil’lik ile son bulur .aslında söylemek istediğim çok şey var ama sizleri sıkmak istemiyorum.

Konunun özü…

Böceğin böceği ,yılanın yılanı ,balığın balığı ,kuşun kuşu yediği bir dünyada insanın insanı yemek istemesi hala hayvanlık iç güdüsünün törpülenememiş olmasından kaynaklı olduğunu düşündürüyor beni…

Kısacası hayvanlarda şiir yazar ama insanlar farklı yazar .

Sürçü lisan ettiysek af ola ,kalın sağlıcakla…

Yılmaz Tizgöl

30.04.2026

NİJNİ NOVGRAD