Oku Ama Neyi

İlim öğrenmek kadın-erkek her Müslümana farzdır." (İbn Mâce, Mukaddime, 17)

Yüce Allah'ın Tevrat' taki ilk emri " yaşat" , Zebur'da " dürüst ol" , İncil'de " sev" , Kuran-ı Kerim’de ise " oku" idi. Böylece müslümanların nasibine ilim düştü. Allah, Ümmeti Muhammed'in okuyup ilim sahibi olmasını istedi. Alak suresi' nin ilk ayeti Hira mağarasında indi; "Yaratan Rabbi'nin adıyla oku. "    4. Ayette "O kalemle yazmayı öğretendir," dedi Allah.  Ve ardından  "İnsana bilmediği her şeyi öğreten O'dur "  ayeti tecelli etti.

İlk emri oku olan bir din ile şereflenmiş müslümanlar, hali hazırda okumayan  insanlar topluluğuna dönüşme hastalığına tutulmuş durumda maalesef. Müslümanlar Kuran-ı Kerim de okumuyor,  kitap da. Peki ne yapıyor ?

Hakikaten okumak ,öğrenmek, ilim yolunda yürümek kimsenin umurunda değil mi? Nasıl olur da bambaşka bir dine mensupmuş gibi büyüyor çocuklarımız? Gençlerimiz neden kalem, defter ,kitap ve Kuran'dan uzak ? Bizi bu hale kim getirdi, kimin yakasına yapışıp hesap sormalıyız? 

Kuran-ı Kerim’i okumayı ,anlamayı bir kenara bırakalım şimdilik,  yaşına uygun edebi eserler okuma zevkini tadabilen kaç tane çocuğumuz, gencimiz var? Herkes mi ekran başında çürüyor ? Çoğunluğu maalesef. Neyse ki okuyan çocuklarımız,  gençlerimiz var , az da olsa. Peki ne okuyorlar ? Okudukları kitapların nitelikleri ne durumda ?

Kitap dünyası devasa bir sektör. Çocuk ve gençlik kitapları önemli derecede gelir kaynağı. Hâl böyle olunca , kitapların içerikleri de kapitalist düzenden nasibini alıyor. Yıllar evvel üstad Cemil Meriç,  bu durumu şöyle izah etmiş; " Birçok şey gibi maalesef kitaplar da artık kısa vadeli birer tüketim maddesi haline geldi., getirildi. Ne yapalım? Popüler kültür bizi buna zorluyor, modern çağ böyle istiyor! Ne istiyor ? Kitaplar kapanır kapanmaz içindekiler unutulsun istiyor."  Meriç , zaten meselenin röntgenini yıllar önce çekmiş. Biz yeni yeni anlıyoruz olanı biteni.

İbn-i Haldun şu benzetmeyi yapar. " İnsan beyni değirmen taşına benzer . İçine yeni bir şeyler atmazsanız kendi kendini öğütür. "  Dolayısıyla değirmenin içine ne attığımız çok önemli. Zira attığımız şey işlenip,  ürüne dönüşecek. Hiç nitelikli kitaplar okuyan beyinle , niteliksiz kitaplar okuyan beyin bir olur mu ? Hiç kitap okumayan beyni hayal dahi  edemiyorum, etmek istemiyorum.

Kitap hiç okunmuyor değil fakat okuduğunu anlama , zihin süzgecinden geçirme , yeni şemalar açma , açılan şemaların eski şemalarla bağlantı kurmasını sağlama, bilgiyi özümseme gibi şeyler artık pek zuhur etmiyor  sanki. Kimi insan ne okuduğundan çok ne kadar okuduğu ile ilgileniyor. Ya da sadece popüler kitapları ve çok satanlar listesini takip ediyor.Nitelik mi, nicelik mi? İyi düşünmek , doğru analizler yapmak lazım. Zaman kıymetli.Hızlı yemek yemek mi, tadına vararak sindirerek yemek mi? 

Woody Allen şöyle der; " Hızlı okuma kursuna gittim ve Savaş ve Barış' ı yirmi dakikada okudum. Olay Rusya'da geçiyordu."   Hızlı hızlı kitap okuyan her insanın sonu böyle olacaktır. Peki ne yapmak lazım? 

Bir kere ilk adım doğru kitabı seçmektir. Mümkünse okuduğumuzda düşünce ve duygu dünyamıza katkı sağlayacak kitaplara yaklaşmalıyız. Yani kaliteli içerik en önemli unsur. Reklamlara,  popülariteye kanmamak , manipülasyona gelmemek lazım.

Doğru olduğunu düşündüğümüz kitabı seçtikten sonra mümkünse altını çizerek , küçük notlar alarak okuma yapmalıyız. Hele bir de bir defter edinip okuduğumuz kitaplar hakkında kısa/ uzun yazılar yazarsak tadından yenmez.

Yazmaktan hoşlanmıyor konuşmayı seviyorsak , bu işin en etkili yöntemi kitap kulübü kurmaktır. Bir kitap kulübüne üye olunabilir yahut yakın çevrenizdeki insanlarla bir kulüp  kurabilirsiniz. Birlikte okunan kitapların sinerjisi, okuma şevkinizi yükseltecektir. Kitabın üzerine yapılan sohbetlerin ise ufuk açıcı olmaması düşük bir ihtimal.

Okumak , düşünmek insanın insan yanını besler, büyütür. Dünya' da her şeyin bir sonu var iken okumanın,  öğrenmenin , düşünce üretmenin sonu yoktur. İlim derya , deniz. Damlasıyla yetinmemek gerek.

İlim ile ilgili çok sayıda ayet ve hadis vardır.Lakin Hz. Ali der ki ; " İlim bir nokta idi, cahiller onu çoğalttı. " 

Ne diyelim...

Kusurumuz ilmi çoğaltmak olsun.

Ruh-ı Revan,  21 Ekim 2026