Faresiz Köyün Olmayan Kavalcısı

Faresiz Köyün Olmayan Kavalcısı

Henüz rüzgârın adını koymadığı, nehrin yatağını henüz beğenmediği, dağların daha taşlaşmadan birer turkuaz bulut gibi gökte süzüldüğü o kadim çağda... Varlığın ve yokluğun henüz ten rengini seçmediği o berrak aralıkta, ne masal anlatana kulak veren birileri vardı ne de anlatılacak bir yalan... Sadece sessizliğin inatla büyüdüğü, kelimelerin ise derin bir uykuda demlendiği topraklarda başladı her şey.

İşte bizim hikâyemiz, tam da o uykudan uyanan ilk sesin, toprakla buluşan ilk mürekkebin damlasıyla başlar...

Anadolu’nun sarı buğday tarlalarıyla çevrili, rüzgârının bile tık nefes esitiği, adını kimsenin hatırlamadığı bir köy vardı. Bu köyde kuşlar bile yüksekten uçmaz, pencerelerin perdeleri hep yarı aralık dururdu. Köyün adı yoktu; haritalarda burası sadece boş bir daireyle gösterilir, yaşlılar buraya “Faresiz Köy” derdi. Adı üstünde, köyde bırakın faresi, fare izi bile yoktu. Tarlalar bereketliydi, ambarlar buğdayla doluydu lakin köylülerin yüzü bir türlü gülmüyordu. Çünkü bu köyde ne ses vardı ne neşe, ne de masal dinlemeyi bilen bir tek çocuk...

İşte bu sessizlik yurdunun tam ortasında, köyün en kıyısındaki yıkık dökük bir tahta evde Kavalcı İlyas yaşardı. İlyas, yaşlı mı yaşlı, saçları kış günü dağlara düşen kar gibi beyaz, elleri ise dut ağacının kabuğu gibi çatlak bir adamdı. Gençliğinde diyâr diyâr gezmiş, elindeki şimşir kavalla dağları, taşları, hatta nehirleri bile coşturmuştu. Lakin yıllar evvel, köyün o bitmek bilmeyen kasvetine ve insanların kalbindeki taşa yenik düşmüş, kavalını bir kenara fırlatıp küsmüştü. O günden sonra ne kavalından bir ses çıkmış ne de dökülen yapraklardan başka bir nefes sarnıç odasına konuk olmuştu.

Köyün çocukları ise sanki doğdukları günden beri büyüklerin kederini sırtlanmış gibi, sokaklarda sessizce koşturur, tozlu yollarda topaç çevirirken bile birbirlerinin yüzüne bakmazlardı. Hiçbiri bir masal duymamış, hiçbirinin rüyasına renkli ejderhalar ya da dağları delen kahramanlar girmemişti. Çünkü Faresiz Köy’ün kavalcısı küskündü; kaval ise suskundu.

Bir sonbahar ikindisi, gökyüzü kurşuni bir hırka gibi köyün üzerine kapanmışken, İlyas’ın yabani erik ağaçla kaplı bahçesine küçük, ürkek bir adım düştü. Bu adım, köyün en zayıf, en sıska çocuğu olan on yaşındaki Kerem’e aitti. Kerem’in gözleri, koca bir coğrafyanın yorgunluğunu taşıyacak kadar büyük, adımları ise bir serçenin kanat çırpışı kadar hafifti.

Kerem, günlerdir köyün büyüklerinden gizli gizli İlyas’ın kulübesini gözlüyordu. Çünkü rüzgâr bazen, o yıkık bacadan içeri süzülen garip bir tınıyı, sanki unutulmuş bir türkünün kırıntısını taşırdı sokaklara.

Çocuk, kapının eşiğine kadar sessizce süzüldü. Tahta kapı hafifçe aralandı. İçeride, ocak kütüğünün üzerinde duran, tozlar içinde kalmış o ahşap kavalı gördü. Kalbi göğfesini yırtacak gibi çarpıyordu. Hayatında ilk defa müzik aleti diye bir şey görüyordu; babası ona bunun "şeytan düdüğü" olduğunu, evde ses çıkarmanın yasak olduğunu söylemişti. Lakin Kerem’in içindeki o çocuk, yasaklara boyun eğmeyecek kadar inatçı bir ateşti.

— Amca, diye fısıldadı Kerem, sesi neredeyse rüzgârın hışırtısında kaybolacaktı. “Sen... Sen o boruyu öttüren adam mısın?”

İlyas, ocağın başından yavaşça başını kaldırdı. Gözlerindeki buz tabakası, çocuğun o masum ve meraklı bakışıyla karşılaştığı an hafifçe çatladı. Lakin sesindeki o yaşlı ve aksi tonu bozmamaya çalıştı:

— O dediğin alet boru değil, çocuk! Kavalın adıdır. Ve o ses, bu köyde çoktan unutuldu. Hadi, git evine; buralarda çocuklara masal da yok, kaval sesi de!

Kerem gitmedi. Kapının eşiğine çöktü ve ellerini dizlerine bağlayarak İlyas’a baktı:

— Bizim köyde herkes susuyor amca, dedi. “Kuşlar ötüyor ama sevinçten değil, korkudan gibi. Annem hiç gülmüyor. Babam tarladan dönünce duvara bakıyor. Bana bir ses ver, ne olur... Kavalın nasıl ses çıkarır, unuttum ben.”

İlyas, çocuğun o ısrarlı ve hüzünlü bakışları karşısında daha fazla direnemedi. Yerinden kalktı, dizlerindeki romatizma sızısını umursamadan masaya yürüdü. Yıllardır elini sürmediği o şimşir kavalı parmaklarının ucuyla kaldırdı. Üzerindeki tozları nefesiyle üfledi; kaval, sanki yıllardır uykuda olan kadim bir yılan gibi hafifçe parıldadı.

— Dinle öyleyse, dedi İlyas, sesi derinlerden gelen bir nehir yatağı gibi uğuldayarak. “Lakin bu kaval sıradan ağaçtan yontulmamıştır. Bu, dağların en yüksek yerinde, rüzgârın en sert vurduğu ardıçtan kesilmiştir. Onun sesini duyan, kendi kalbindeki saklı kapıları açmaya cesaret etmelidir.”

İlyas kavalı dudaklarına götürdü. İlk üfleyişte, odanın içindeki bütün toz tanecikleri havada dans etmeye başladı. Önce ince, cılız bir su şırıltısı gibi çıktı ses; ardından dağların yankısı, sonbahar yapraklarının hışırtısı ve uzaklardaki bir turnanın çığlığı birbirine karıstı. Kerem, nefesini tutmuş, gözleri kocaman açılmış bir halde yaşlı adamı izliyordu. O an, kulübenin duvarları sanki ortadan kalktı; tahta tavanın yerini yıldızlı bir gece göğü aldı. Kavalın sesinde ne bir keder ne de bir şikâyet vardı; aksine, toprağın yağmura hasreti, tohumun toprağı yırtıp başını çıkarması vardı.

Lakin melodi birdenbire, dağın eteklerindeki o büyük kayalığın oraya geldiğinde garip bir şekilde kesildi. İlyas kavalı indirdi, alnındaki teri silerken yüzü gölgelendi.

— Neden sustun amca? diye sordu Kerem, büyülenmiş bir sesle.

— Çünkü, dedi İlyas, parmağıyla köyün dışındaki o dev kayalığı göstererek. “Bu köyün neşesini, sesini ve masallarını çalan şey o kayanın altındadır. Zamanında büyüklerimiz, korku dağından kaçıp buraya yerleştiklerinde, neşelerini o kayanın ardına gömdüler. Faresiz köy dedikleri bu yer, aslında sesini ve hafızasını kaybetmiş bir hapishanedir. Ve ben... Ben o kavalı çalmayı bıraktığımda, o kilit de mühürlendi.”

Kerem o gece evine döndüğünde uyuyamadı. Kulaklarında İlyas’ın kavalından dökülen o ilahi melodi, zihninde ise kayalığın ardında saklı duran o gizemli hazine vardı. Ertesi sabah, köyün diğer çocuklarını –hiçbiriyle daha önce doğru dürüst konuşmamış olmasına rağmen– dut ağacının dibinde topladı. Ayşe, Hasan, Zeynep ve diğerleri... Hepsinin yüzü solgundu, elleri toprak karasıydı.

— Dinleyin, dedi Kerem, heyecandan titreyen bir sesle. “Kavalcı İlyas amca bize bir ses dinletti. Köyümüzün neden fersiz, neden sesiz olduğunu biliyorum. Neşemizi o kayanın altına gömmüşler. Bizim bir masalımız olmalı! Sesimizi geri almalıyız.”

Çocuklar önce korktular. Büyüklerin "Sakın oraya gitmeyin, rüzgâr çarpar" dedikleri o kayalıktan herkes korkardı. Lakin Kerem’in gözlerindeki o inatçı ateş, birer birer hepsinin içine sıçradı. Çocuklar, hayatlarında ilk defa birlikte bir şey yapmaya karar verdiler. Bu, Faresiz Köy’ün tarihine yazılacak en sessiz ama en büyük ihtilaldi.

Güneş tepeye dikildiğinde, çocuklar ellerinde kazmalar, kürekler ve İlyas’ın kulübesinden gizlice aldıkları o eski şimşir kaval ile kayalığın önüne geldiler. Kayalık, köyün üzerine çöken bir kâbus gibi duruyordu. Kazmaya başladılar. Toprak sertti, taşlar ellerini kanatıyordu lakin her vuruşta gökyüzünden bir kuş sesi, rüzgârdan bir melodi fışkırıyordu sanki.

Tam o sırada, köyün yaşlıları ve babaları ellerinde sopalarla tepeye doğru koştular.

— Durun! Ne yapıyorsunuz deli çocuklar? Orayı kazarsanız köyün üzerine felaket gelir! diye bağırdı köyün muhtarı Hasan Ağa.

Lakin İlyas, kalabalığın en önünde, elinde asasıyla duruyordu. Yüzünde, yıllardır kimsenin görmediği o tatlı, meydan okuyan tebessüm vardı. Muhtarın önüne geçip ellerini kaldırdı:

— Bırakın kazsınlar Hasan Ağa!” dedi, sesi dağlarda yankılanarak. Yıllardır korkuyla beslediğimiz o sessizlik, bizi insan olmaktan çıkardı. Bırakın çocuklar sesimizi geri versin.

Küreklerin son darbesiyle birlikte, kayanın altındaki o gizli oyuktan dışarıya doğru nehir gibi berrak, rengârenk bir rüzgâr fışkırdı. Bu rüzgâr, kötü bir koku ya da duman değil; yıllardır hapsedilmiş çocuk kahkahaları, unutulmuş türküler, dağ çiçeklerinin kokusu ve masallardı. Rüzgâr köyün üzerine yayıldığı an, gri evlerin çatıları sanki altın rengine büründü, tarladaki buğday başakları neşeyle baş salladı.

Kerem, oyuğun içinden paslı bir demir sandık çıkardı. Sandığın kapağı açıldığında içinden ne altın ne de gümüş çıktı; tahta oyuncaklar, rengârenk boyalar, masal kitaplarının yıpranmış yaprakları ve en önemlisi, köyün ilk çocuklarının yazdığı o unutulmuş şiirler saçıldı ortalığa.

Köyün çocukları sandığın etrafına çömelip kitapları ve oyuncakları kucaklarken, İlyas yaşlı elleriyle şimşir kavalı dudaklarına götürdü. Bu kez kaval, küskün bir adamın iniltisiyle değil, yeniden doğan bir coğrafyanın zafer türküsüyle çalmaya başladı.

O gün, Faresiz Köy ’de herkes gülmeyi hatırladı. Anneler mutfaklardan dışarı koştu, babalar birbirlerine sarıldı. Köyün adı olmasa da artık bir ruhu, bir dili ve en önemlisi dinlemeyi bilen çocukları vardı.

İlyas, kavalı indirip Kerem’in başını okşarken fısıldadı:

— Gördün mü oğul? Kelimeler ve sesler ölmez; sadece doğru kalbin dokunmasını bekler.

Ve o günden sonra, o köyde rüzgâr hep aynı masalı fısıldadı: “Kimi sesini kaybeder aramak için yola düşer, kimi de bir çocuğun nefesiyle bütün dünyayı yeniden kurar...”

Mehmet Aluç