Tekerrür Eden Tarih 19 Bölümparalel Yapılanma

TEKERRÜR EDEN TARİH-19. BÖLÜM—PARALEL YAPILANMA

II. Meşrutiyetin ilanı ülke için pek de hayırlı olmamıştı. Nitekim ilanının üzerinden sadece dokuz ay geçmiş olmasına karşın İstanbul’da oldukça önemli ayaklanmalar meydana geliyordu. Ancak hemen belirtelim ki bu ayaklanmalar sadece İstanbul ile sınırlı değildi, Ülkenin her tarafı cadı kazanına dönmüştü adeta. Peki neydi Osmanlı halkını o çok çok arzuladıkları meşrutiyete sadece ve sadece dokuz ay içinde düşman kılan sebepler?

Bu sebeplerin önemli bir kısmını geçen bölümde yazmıştım. Bu bölümde ise daha önce yazmadıklarımla devam edeyim.

Her şeyden önce Meşrutiyeti getirmiş olan İttihat ve Terakki, meşrutiyetle birlikte hürriyet ve eşitliği getirmemişti. Getirmesi de düşünülemezdi zaten çünkü kafa yapısı olarak hürriyetçi bir yapıya sahip değillerdi. Böyle bir ruh ile yetişmiş insanlar değillerdi. Kendilerine muhalif olanlara karşı terör uyguluyorlar, hatta faili meçhul cinayetlerle yok ediyorlardı.

Devlet dairelerinden ve ordudan kafalarına göre insan çıkarıyor, pek çok memuru ve askeri açığa alıyorlardı. Özellikle bu dönemde alaylı- mektepli subay ayrımı başgöstermişti ve İttihatçılar alaylıları tasfiye etmeye başlamışlardı. Bu da alaylıların büyük ölçüde tepkisine neden olmaktaydı.

İttihatçılar bu arada İstanbul halkının çok çok gözüne batan işler yapıyorlardı. Mesela kendilerini sağlama almak için Balkanlardan getirmiş oldukları ve icabı halinde padişahın Hassa askerlerine karşı kullanmayı düşündükleri Avcı Taburlarını, Taş Kışlaya, Taksim Kışlasına, Davutpaşa kışlasına yerleştirmeleri ‘’ N’oooluyoruz, bu da ne demek şimdi?’’ Söylentilerinin çıkmasına sebep oluyordu.

Meşrutiyeti getirmiş olan İttihatçı subaylar askerlerinin başında da durmuyordu. Mesela Avcı taburlarını tamamen çavuşların ellerine bırakmışlar, kendileri Beyoğlu’nda, Galata’da zevk ve eğlenceye dalmışlardı. Öyle ki içlerinde tiyatro sahnelerinde oyunculuk yapan bile vardı. Subaylar her şeyle meşguldüler, askerlik hariç... Bu arada Avcı taburları da büyük bir hoşnutsuzluk içindeydi zira Makedonya dağlarına çıkan, padişahı meşrutiyeti ilana zorlayan onlardı ama meşrutiyetin nimetlerinden faydalananlar subaylardı. Kendileri kışlalardan dışarı bile çıkamıyorlardı.

Subayların askere ‘’ Din adamlarıyla, mollalarla, medrese hocalarıyla ilişkiyi kesin’’ Demesi de bir başka hoşnutsuzluk sebebiydi. Bu arada ülke genelinde sayıları hızla artmış olan ve en basit ilçede bile onlarcası açılmış olan medreselerin öğrencilerinin askerlikten muaf tutulması da kaldırılmıştı bu dönemde.( Mesela sadece Trabzon’un Of ilçesinde 70 Medrese açılmıştı.) Bu da medreseleri asker kaçaklarının mekanı yapan serserilerin hoşuna gitmedi tabii ki.

Bu arada İttihat ve Terakki, getirdiği basın özgürlüğünün başına bela olacağını asla düşünmemişti. Nitekim özellikle Volkan ve Serbesti adlı gazeteler İttihat ve Terakki aleyhine verip veriştiriyorlar, açık açık İttihatçıları ve getirdikleri yönetimi kafirlikle suçluyorlardı.

II. Meşrutiyetten hoşlanmayanlar arasında tabii ki yobazlar da vardı. Öyle ki Karagöz oynatılmasını bile şeriata aykırı görmekteydiler bunlar. Nitekim ileride karşımıza 31 Mart İsyanı olarak çıkacak olay öncesinde, ta 7 Ekim 1908 de Fatih camiinde Kör Ali ve İsmail  Hakkı adında iki hoca ‘’ "Ey ümmet-i Muhammet, din elden gidiyor! Sokaklarda alenen oruç yiyorlar, kadınlar yüzleri açık geziyorlar" Şeklinde açıklamalarıyla halkı kışkırtmışlar, akabinde peşlerine taktıkları bir kaç kişiyle saraya gelmişlerdi.

Bundan sonrasını Mabeyn başkatibi Ali Cevdet Bey’den dinleyelim:

"Eylülün yirmi dördünde (7 Ekim 1908 çarşamba) ve Ramazan-ı Şerifin on birine müsâdif olan çarşamba günü saat on raddelerinde Efendimiz beni çağırarak 'Birçok Fatih hocaları Saray-ı Hümayun pişgâhına gelmişler. Mutlak beni görmek istiyorlarmış. Baş-mabeyinci Nuri Paşa geldi, söyledi, bir kere de sen gör' buyurdular. Sarayın kapısı önüne çıktım; arakiyyenirı üstüne bir sarık sarmış, göğsü bağrı açık pejmürde kıyafetli, şaşı gözlü, meczub tavırlı bir adamın koltuğuna iki kişi girmiş ve etrafına da ellerinde bayraklar kırk elli kadar adam toplanmış, seyirci olarak bir çok halkın da bunlara takılarak gelmiş olduğunu gördüm. Ber-takrib bunların yanlarına sokuldum... Hoca Ali Efendi namında olan bu adam, meyhaneler kapanmalı, resim çıkarmak men' olunmalı, İslam kadınları sokaklara çıkamamalı, diyor idi... Zat-ı şahâneleri Mabeyn dairesine teşrif buyurdular. Pencereyi açtım.

Ali Efendi pencerenin önüne gelerek yüksek sesle 'Padişahım çoban isteriz, çobansız sürü olmaz. Şeriat emrediyor, meyhaneler kapanmalı, İslam kadınları açık, saçık sokaklarda gezmemeli, resim çıkartılmamalı, tiyatrolar kapanmalı, Karagöz oyunları men edilmeli... Korkma, tecelliyat var. Evliya perde altında tecelli ediyor."

Bütün bu olaylar üzerine II. Abdülhamit, "icap eden emir verilir. Muktezây-ı şeriat icra olunur. Müsterih olun hoca efendi" Sözleriyle şeriatçılara pek yüz vermemekle birlikte onları ümitlendirecek sözler söylemiştir.

Kör Ali Olayı çok güç bastırılmış ve elebaşı hocalar (Kör Ali ve İsmail Hakkı), bu şahlanış ve isyan denemesi sonunda asılarak cezalandırılmışlardır.

1908 Yılının Kasım ve Aralık aylarında yapılan seçimler sonucunda oluşturulan meclis-i Mebusan da bir başka huzursuzluk sebebiydi. Zira Meclis-i Mebusanda 157 Türk, 54 Arap, 22 Rum, 10 Ermeni, 6 Sırp, 3 Bulgar,4 Yahudi mebus bulunmaktaydı ki mesela daha önce de belirttiğim gibi Osmanlı Bankası’nın basılmasında baş aktör olan Karekin Pastırmacıyan, Erzurum mebusu olarak parlamentodaydı.

Evet, Kör Ali olayı bastırılmıştı ama olayların ardı arkası kesilmiyordu.

Beşiktaş’ta Bedriye adlı bir Müslüman-Türk kadını, aşık olduğu Tedori adlı bir Ruma kaçmıştı. Olay Beşiktaş’ta büyük bir infial uyandırdı. Canını kurtarmak için karakola sığınan Tedori, çılgına dönmüş halk tarafından karakoldan çıkarılarak emniyet kuvvetlerinin gözü önünde linç edilerek öldürüldü ‘’Şeriat mahvoluyor. Irz ve namusumuz gavurların ayakları altında çiğnenmektedir.’’ Naraları eşliğinde...

Bütün bunlar aslında yaklaşmakta olan fırtınanın ilk işaretleriydi ve ‘’Şeriat isteriz’’ Ayaklanmaları şöyle ya da böyle bastırılabiliyordu. Peki asker de bu isyanlara karışırsa, onlar da şeriat(!) isterlerse bastırmak mümkün olabilecek miydi?

Daha sonra gelişen olaylara baktığımızda mektepli subaylar her ne kadar ‘’ Hoca kısmından uzak durun.’’ Deseler de bu dokuz aylık süre içinde aynen günümüz Fetö örgütü gibi orduya da bir hayli sızmıştı Şeriat İsterizciler.

Ordudaki ilk kıpırdanma 1908 Öncesi Taş Kışlada yaşanmıştı. Askerlik süreleri dolduğu için terhis olmayı bekleyen 87 askerin görev süreleri uzatılıp bir de Halep’e tayinleri çıkınca bunlar ayaklandılar. Ayaklanmayı Avcı taburları zorlukla bastırdı ve tabii ki bu ayaklanmada her iki taraftan da ölenler oldu.

1908 Yılı sonlarına doğru bir tiyatro oyununu izlemek için tiyatroya giden askerlere ‘’ Aslerlere yasak’’ Denince ‘’ Subaylara yasak değil de bize neden yasak?’’ Diyen askerler kızılca kıyameti kopardı ve başlayan isyan yine gerek isyancıların, gerek isyanı bastıran Avcı taburlarının bayağı kayıp vermesiyle güçlükle bastırılabildi.

1909 un Mart ayında Sultan Abdülhamit’in özel koruma görevini yapan Arap ve Arnavut askerlerinin ( Bunlar dışında ayrıca Bilecik- Söğüt’ten getirilen bir birlik daha vardır özel koruma olarak. ) yerine Türk askerlerinin yerleştirilmek istenmesi üzerine bu sefer Arnavut askerleri ayaklandı. Ayaklanma zorlukla bastırılabildi.

Ayaklanmaları genelde Avcı taburları bastırıyordu ancak yukarıda da belirttiğim gibi Avcı Taburlarında da huzursuzluk baş göstermişti. Çünkü rütbeli komutanlar bazı din adamlarının ‘’ Nasihat’’ adı altında verdikleri akşam derslerini yasaklıyor, namaz kılma bahanesiyle askeri talim ve terbiyenin aksamaması gerektiği yönünde talimatlar gönderiyorlardı. Bu ise ordu içindeki paralel yapı için oldukça elverişli bir fırsat doğurmuş ve ‘’ Kafirler ordudan namazı tamemen kaldıracaklar. Erler artık namaz kılamayacaklar.’’ Şeklinde bir propagandaya dönüşmüştü. İşte bu noktadan sonra artık Avcı Taburları da isyancılar arasında görülecekti. 

Unutmadan, o günlerde de bir şapka meselesi vardı ve bu şapka meselesi de 31 Mart isyanının sebeplerinden biriydi.

Bilindiği gibi uzun zamandır Türk ordusunda yenilikler ve modernleştirma çalışması yapmaktaydı Almanlar...Bu cümleden olarak asker ve subaylar için yeni kıyafetler düşünülüyordu ki bu kıyafetler içinde siperlikli şapka da vardı. Meşrutiyet karşıtları bu şapkanın da kafir işi olduğunu savunarak kendilerine taraftar topluyorlardı. Artık büyük patlama için sadece bir kıvılcım gerekiyordu ve o kıvılcım da 6 Nisanı 7 Nisan’a bağlayan gece Galata Köprüsü üzerinde vuku buldu.

1908 Yılının 6 Nisan gecesinde İttihat ve Terakkiye muhalif gazetelerden biri olan Serbestînin başyazarı Hasan Fehmi, Galata Köprüsü üzerinde tabanca ile vurularak öldürüldü. Lakin kim öldürdü, neden öldürdü bilinemedi.

Hasan Fehmi’nin öldürülmesi üzerine yine muhalif gazetelerden olan Volkan Gazetesinin sahibi ve başyazarı Derviş Vahdeti zehir zemberek bir yazı yazarak ateşin üzerine benzinle gitti.

Yazdığı zehir zemberek yazıyla öncelikle 7 Nisan 1909 da öğrencilerin katıldığı büyük bir gösterinin fitilini ateşlemişti. Mizan, Serbesti, İkdam gibi gazeteler de hürriyet ve adaletin oldukça büyük bir darbe aldığından bahsediyor oldukça sert yazılarla halkı bir isyana davet ediyordu.

Ortalığın iyice kızıştığı bu  bir kaç gün içinde gözler Avcı taburlarındaydı. Acaba başlayan bu isyanı da bastırabilecekler miydi? Ancak bu sefer öyle olmadı. 12 Nisanı 13 Nisan’a bağlayan gece 4. Avcı taburu,başlarında çavuşları olmak üzere kışlayı ele geçirip bazı subayları ve erleri hapsettiler. Yani artık onlar da şeriat istiyorlardı (!)

Bu ayaklanmanın önderliğini Hamdi Yaşar Çavuş, Bölük Yazıcısı Mehmet ve Tüfekçi Ustası Arif gibi bazı cahil askerler yapmaktaydı. Sabaha doğru kışlanın kapıları açılmış ve subaysız askerler Divan Yolu'ndan geçerek Ayasofya Meydam'na ilerlemeye başlamışlardı. Ne tesadüftür ki tabur harekete geçtiği zaman kışlanın önünde ellerinde yeşil bayraklar bulunan bir takım sarıklı hocalar, "Ey kahramanlar, şeriat elden gidiyor, ne duruyorsunuz?" Diye pencerelere seslenerek isyanı teşvik etmişlerdir. Taşkışla'dan öteki kışlalara da yayılan isyan, kısa süre içinde büyümüştü.

İsyancılar kısa sürede sayı olarak beş bini bulmuştu. ‘’ Şeriat İsteriz’’ Naraları atarak ilerliyorlar ama bu arada bir tek yabancı uyruklunun kılına bile zarar gelmemesine çok özen gösteriyorlardı. Çünkü bu olay sebebiyle yabancı devletlerin öfkelerini karşılarına almak istemiyorlardı. Hatta her konsolosluğun önüne kendi silahlı adamlarını yerleştirmişler ve başı  şapkalı hiç kimseye kesinlikle ilişmeme kararı almış ve gerçekten de bu karara uymuşlardı.