ASHAB-I KÝRAM

            Peygamber Efendimizin (sav) sohbetine katýlanlar anlamýnda. Ashab-ý Kiram Rahmetinlil Alemin olan Rasulullah (sav) in sohbet ve nazarý altýnda yetiþen kutlu nesil. Onlar ümmetin ve insanlýðýn en hayýrlýlarý. Canlarýný ve mallarýný Din-i Mübin-i Ýslam için Peygamber Efendimizin (sav) uðruna vakfeden kutlu insanlar topluluðu. Allah-ü Teala (cc) Kur-an-ý Kerim’de ümmeti muhammedi vasat (orta) ve þahit ümmet olarak yarattýðýný beyan etmiþtir.(“ Böylece, sizler insanlara birer þahit (ve örnek) olasýnýz ve Peygamber de size bir þahit (ve örnek) olsun diye sizi orta bir ümmet yaptýk. Bakara 143) Ayetin tefsirinde (“Âyete göre yüce Allah müslümanlara, bu seçkin nitelikleri dolayýsýyla bütün insanlara þahit olma yetkisi veya özelliði vermiþtir. Tefsirlerde bu “þahitlik”le ilgili farklý açýklamalar yapýlmakta olup en yaygýn yoruma göre âhirette bazý ümmetler, peygamberlerinin kendilerine ilâhî hakikatleri bildirdiðini inkâr edecekler. Muhammed ümmeti ise, Hz. Peygamber’in geçmiþ peygamberler hakkýnda kendilerine verdiði bilgilere dayanarak bu iddiayý yalanlayacak ve böylece o ümmetlere karþý peygamberler lehinde þahitlik yaparak hakikati ortaya koyacaklardýr (Taberî, II, 8; Ýbn Atýyye I, 219; Râzî, IV, 100-101).

            Hz. Ali (r.a)’ýn þu sözleri bunu ne güzel ifâde eder:

“Rasûlullah (s.a.v) Efendimiz’in ayaða kalktýðýný gördük biz de kalktýk, oturduðunu gördük biz de oturduk.” (Ahmed, I, 83)

“Siz Peygamberiniz’in (s.a.v) Sünnet’inden daha üstün bir þeye ittibâ edemezsiniz!” (Ahmed, I, 121)

Abdullah ibn-i Ömer (r.a) da þöyle buyurur:

“–Biz hiçbir þey bilmezken Allah Teâlâ, Muhammed (a.s)’ý bize gönderdi. Biz Muhammed (asv)’ý ne yaparken gördüysek aynen onun gibi yaparýz!” (Ýbn-i Mâce, Ýkâme, 73; Ahmed, II, 65, 94; IV, 78) Hz. Osman (r.a)’dan 111 Hayat Ölçüsü Dr. Murat KAYA

Ashab-ý Kiramýn bu özelliði Efendimiz(sav) in hadisi þeriflerinde de bildirilmiþtir. (“ Ýmran Ýbnu Huseyn radýyallahu anhüma anlatýyor: "Resûlullah aleyhissalâtu vesselâm buyurdular ki: Ýnsanlarýn en hayýrlýlarý benim asrýmda yaþayanlardýr. Sonra bunlarý takip edenlerdir, sonra da bunlarý takip edenlerdir. Ýmran radýyallahu anh der ki: "Kendi asrýný zikrettikten sonra iki asýr mý, üç asýr mý zikretti bilemiyorum." bu sonuncularý takiben öyle insanlar gelir ki kendilerinden þahidlik istenmediði halde þahidlikte bulunurlar, onlar ihanet içindedirler, itimad olunmazlar. Nezirlerde (adak) bulunurlar, yerine getirmezler. Aralarýnda þiþmanlýk zuhûr eder." Bir rivayette þu ziyade var: "Yemin taleb edilmeden yemin ederler." Buhari, Þehadat 9, Fezailu'l-Ashab 1, Rikak 7, Eyman 27; Müslim, Fezailu's-Sahabe, 214, (2535); Tirmizi, Fiten 45, (2222), Þehadat 4, (2303); Ebu Davud, Sünnet 10, (4657); Nesai, Eyman 29, (7, 17, 18).

Hz. Cabir radýyallahu anh anlatýyor: "Resûlullah aleyhissalâtu vesselâm buyurdular ki: Ashabýma sebbetmeyin (dil uzatmayýn). Nefsim elinde olan Zât-ý Zülcelâl'e yemin olsun (sizden) biri, Uhud daðý kadar altýn infak etse, onlardan birinin infak ettiði bir müdd'e hatta yarým müdd'e bedel olmaz." Müslim, Fedailu's-Sahabe 221, (2540).

Hz. Ebu Musa radýyallahu anh anlatýyor: "Resûlullah aleyhissalâtu vesselâm ile, beraber akþam namazý kýlmýþtýk. Aramýzda: "Burada oturup yatsýyý da onunla birlikte kýlsak" dedik ve oturduk. Derken yanýmýza geldi ve: "Hala burada mýsýnýz?" buyurdular. "Evet!" dedik. "Ýyi yapmýþsýnýz!" buyurdu ve baþýný semaya kaldýrdý. Baþýný sýkça semaya kaldýrdý ve þöyle buyurdu: "Yýldýzlar semanýn emniyetidir. Yýldýzlar gitti mi, vaadedilen þey semaya gelir. Ben de Ashabým için bir emniyetim. Ben gittim mi, onlara vaadedilen þey gelecektir. Ashabým da ümmetim için bir emniyettir. Ashabým gitti mi ümmetime vaadedilen þey gelir." Müslim, Fedâilu's-Sahâbe 207, (2531).

Büreyde radýyallahu anh anlatýyor: "Resûlullah aleyhissalâtu vesselâm buyurdular ki: "Bir yerde ölen Ashabýmdan hiçbirisi yoktur ki, Kýyamet günü oranýn ahalisine bir nur ve onlara (cennete sevkte) bir rehber olmasýn." Tirmizi, Menakýb (3864).

Said Ýbnu'l-Müseyyeb, Hz. Ömer radýyallahu anh'tan naklediyor: Demiþti ki: "Ben Resûlullah aleyhissalâtu vesselâm'ý dinledim, buyurmuþtu ki: "Ben, Rabbimden Ashabýmýn benden sonra düþeceði ihtilaf hakkýnda sordum. Bunun üzerine þöyle vahyetti(" Ey Muhammed! Senin Ashabýn benim nezdimde, gökteki yýldýzlar gibidir. Bazýlarý diðerlerinden daha kavidirler. Her biri için bir nûr vardýr. Öyleyse, kim onlarýn ihtilaf ettikleri meselelerden birini alýrsa, o kimse benim nazarýmda hidayet üzeredir." Hz. Ömer der ki: "Resûlullah aleyhissalâtu vesselâm (devamla) ilave etti: "Ashabým yýldýzlar gibidir, hangisine uyarsanýz hidayeti bulursunuz." Rezin tahriç etmiþtir. (Hadisin birinci kýsmýný Câmi'u'us-Saðir'de Suyuti kaydeder (Feyzu'l-Kadýr 4, 76). Ýkinci kýsmý da Ýbnu Abdi'l-Berr, Câmi'u'l-Ýlm'de kaydetmiþtir (2, 91).

ASHABIN FAZÝLET VE MENKIBELERÝNÝN YÜCELÝÐÝ

Said Ýbnu Zeyd radýyallahu anh anlatýyor: "Resûlullah aleyhissalâtu vesselâm'ýn þöyle söylediðini iþittim: "Ebu Bekr cennetliktir, Ömer cennetliktir, Osman cennetliktir, Ali cennetliktir, Talhâ cennetliktir, Zübeyr cennetliktir, Sa'd Ýbnu Malik cennetliktir, Abdurrahman Ýbnu Avf cennetliktir, Ebu Ubeyde Ýbnu'l-Cerrâh cennetliktir." (Râvi der ki: Zeyd) onuncuda sükut etti. Dinleyenler: "Onuncu kim?" diye sordular. (Bu taleb üzerine): "Said Ýbnu zeyd!" dedi. Yani bu, kendisi idi. Zeyd sonra ilave etti: "Allah'a yemin ederim. Onlardan birinin Resûlullah aleyhissalâtu vesselâm ile birlikte yüzü tozlanacak kadar bulunuvermesi, sizden birinin ömrü boyu çalýþmasýndan daha hayýrlýdýr, hatta ömrü, Hz. Nuh aleyhisselam'ýn ömrü kadar uzun olsa bile" Ebu Davud, Sünnet 9, (4648, 4649, 4650).

Ashab-ý Kiram, baþka hiçbir insanla asla kýyas kabul edilmeyecek derecede yüksek seciyeli insanlardý. Ama içlerinde Aþere-i Mübeþþere (yaþarken cennetle müjdelenenler) vardý. Aþere-i Mübeþþere arasýnda da Hülefa-i Raþidin (Raþid Halifeler) veya Ciharyar-ý Güzin denilen Efendimiz (sav) in en yakýndaki halifeleri bazý özellikleriyle temayüz etmiþlerdi.