FİNGİRDEMEK

FİNGİRDEMEK,FİNGİRDEŞMEK,FİNK ATMAK ŞEKİLLERİDE VARDIR

fingirdemek kelimesini inceliyoruz bugün dostlar.

• Hiçbir şeye aldırmadan keyfine göre gezip tozmak, serbestçe dolaşmak, gönlünce hareket etmek anlamına gelen bir deyimdir ve genellikle boş gezen, şen şakrak kişileri tanımlamak için kullanılır. kelimenin kökeni almanca'daki ispinoz kuşuna (fink) dayanır ve bu kuşun özgürce dolaşma özelliğinden dolayı türkçeye geçmiştir.
  anlamı: sıkıntı, tasa olmadan, serbest ve neşeli bir şekilde dolaşmak, aylak aylak gezmek.
  kökeni: almanca "fink" (ispinoz kuşu) kelimesinden gelir. bu kuşun özgür ve vurdumduymaz hareketleri mecaz olarak deyime geçmiştir.
  kullanım örneği: ahmet râsim'in "vapura girdi. girdi ama o vaktin ıstılâhatınca fink atarak girdi" cümlesi, kişinin keyifli ve rahat bir şekilde girdiğini ifade eder.
  tarihsel bağlam: tanzimat döneminde ve 1900'lerin başında sıkça kullanılan bu deyim, yeşilçam filmleriyle de popülerleşmiştir.
  
  köken teorileri:
  almanca köken teorisi:
  almancada "fink" ispinoz kuşu anlamına gelir.
  bu kuşun geveze, hareketli ve serbestçe dolaşan yapısı, "fink atan" kişiye (aylak, haylaz) benzetilmiştir.
  özellikle 19. yüzyılda osmanlı'da alman subayların etkisiyle bu kelimenin dile girdiği düşünülür.
  ses taklidi (yansıma) teorisi:
  "fink" kelimesinin, hafifçe fırlatılan, kıpırdayan veya oynak bir şeyi (fink taşı gibi) çağrıştırdığı düşünülür.
  ayrıca, sıvıların kaynaması, kabarması ve yerinde duramamasını anlatan "fingirdek" gibi kelimelerle bağlantılı olabileceği ve zamanla neşeli, hareketli anlamı aldığı belirtilir.
  anlamı:
  her iki köken teorisi de sonunda aynı anlama ulaşır: hiçbir şeye aldırmadan, keyifli ve serbestçe gezip dolaşmak, gönlünce hareket etmek.
  özetle, "fink atmak" deyimi, özgürce ve neşeli bir şekilde dolaşmayı ifade eden, kökeni almanca ispinoz kuşuna veya yerli ses taklitlerine dayanan, osmanlı dönemi ve sonrasında popülerleşmiş bir deyimdir.
  tabiki bu bilgilere internette kolayca erişebilir aspirin gibi yutabilrsiniz ,amma ve lakin biz yine türk insanının kıvrak ve parlak zekası ışığında konuyu ele alıp inceleyeceğiz ve bu deyimin aslı astarı nedir ,atalarımız böyle demiş ama aslında ne demek istemiş buna bakıp kelimelerin kökenine doğru yol alıp hikayesini oluşturacağız haydi başlıyalım ...
  aslında burada inceleyeceğimiz kelime tabiki fink kelimesi
  yukarıda teorilerde anlatılan almanca fink yok ispinoz kuşumuş da taş gibi atılıp gidermişde falan safsatalarına inanmak pek makul gelmeedi tabiki bana, peki nedir bu fink ?
  bence bu fink kelimesi finger (almancada ve ingilizcede parmak anlamına geliyor)kelimesinden geliyor pekii bu kelime türkçemize nasıl girip yerleşmiş ...bundan sonrası bizim hayal dünyamıza kalıyor ...
  sanırım... osmanlının çöküş dönemi 16 mart 1920 istanbulun itilaf devletleri tarafından işgali ...
  istanbul'u işgal eden başlıca itilaf devletleri birleşik krallık (ingiltere), fransa ve italya'dır, ancak işgale katılan diğer devletler arasında yunanistan, abd ve japonya da yer almıştır, özellikle mondros ateşkesi sonrası 1918'den 1920'deki resmi işgale kadar bu devletlerin donanmaları ve askerleri bölgede etkili olmuştur.
  işgal süreci ve katılanlar:
  mondros ateşkesi sonrası (fiili işgal): mondros ateşkesi'nin imzalanmasının ardından (30 ekim 1918), itilaf devletleri boğazları kontrol altına aldı. ingiliz amirali calthorpe komutasındaki donanma 13 kasım 1918'de istanbul'a demirleyerek fiili işgali başlattı.
  resmi işgal (16 mart 1920): milli mücadele'nin güçlenmesiyle birlikte itilaf devletleri, istanbul'u resmen işgal etti.
  ana işgalci güçler: başta ingilizler olmak üzere, fransızlar (doğu trakya'da etkili) ve italyanlar bu süreçte aktif rol oynadılar.
  diğer katılımcılar: işgalde yunanistan'dan da askerler bulunurken, abd ve japonya gibi devletler de itilaf bloğu içinde yer alıyordu.
  özetle, istanbul'un işgalinde başı çekenler ingiltere ve fransa olsa da, bu sürece destek veren diğer itilaf devletleri (italya, yunanistan, abd, japonya) de dahil olmuştur.
  şimdi bu itilaf devletleri o dönem osmanlı münevverinin (aydınlar) gözünde modern devletler olarak mihenk taşı gibiydiler ve her modernleşme çabası olan osmanlı vatandaşı bu müreffeh ülkelere gıpta ile bakıyor, kıyafetiyle konuşmasıyla oturup kalkmasıyla o ülkelerin vatandaşlarını taklit ediyorlardı işte bu şok işgal ile bu batılı modern ülkelerin askerleri zabitleri istanbul sokaklarında fink atar hale geldi ...kelimenin tam anlamıyla fink atmak buydu ...
  bu yabancı askerler gönüllerince istanbul meyhanelerinde kafayı bulur, ermeni ve rum hayat kadınlarının cömertliklerinden bolca faydalanırlardı,lakin bu asker ve zabitlerin aklı,kendilerini uzaktan bile görünce ürkek tavşan gibi kaçan örtülü türk kadınlarıydı ...zaman içinde taciz olayları çoğalmış ender de olsa mahkeme karşısına çıkartılmış bu sarhoş askerler türk genç kız ve kadınlarına parmak attıklarını itiraf etmişler hatta şaka yaptıklarını beyan ederek hiç bir kötü niyetlerinin olmadığını bahane etmişler ,ufak tefek idari cezalara çarptırılmışlardı.ifadeleri ingilizce olduğu için tercümanlar parmak atma eylemlerini finger /fing /fink olarak literatüre sokmuşlar ,bu utanmaz arlanmaz güruhun bu hiç bir şeye aldırmadan vurdum duymaz yaşama şekillerini tanımlamak için kullanılır hale geldi bu fink atmak tabiri böyle doğdu ...
  
  aslında anadolu insanınında uzak olmadığı bu durum yani parmak atmak olayının öz ve öz bize ait deyimleri de vardı ,örneğin ...
  dünyanın götüne parmak atmak ...
  enseye tokat göte parmak ... gibi hatta canım sıkılıyor diyene çal götüne parmağını... diye laf söylenirdi ...çocukların bile oyun oynarken bir birlerini gıdıkladıkları parmakladıkları görülür onların bu kıkırdamalarınına kızılır fingirdeşmeyin orda eşşek herifler diye kızılırdı.,.
  burada esas mesele tabu olan kızlık meselesi olduğu için ...buraya dokunmak, dokundurmak yasak ....kendi kendine dokunmanın bile cesaret istediği bu zamanlarda  bir erkek ile  yüzü kızarmadan konuşabilen  bu tarz kızların fingirdek oldukları utanma duygularının köreldiği,ar damarlarının çatladığı düşünülürdü
  hatta ergen kızların yavuklularınla gizli gizli buluşup bekaret tabusunun izin verdiği kadarı ile oynaşmalarına fingirdemek , bu kızlarada fingirdek denirdi.fingirdek diye adı çıkan kızlar genelde evde kalır evlenemez toplumda itibar görmezlerdi.
   bence ulaşabildiğimiz açıklamalardan daha mantıklı ve anlamlı bir hikaye oldu sanırım ...
  evet bir kelimeninde hikayesinin geldik sonuna sürçi lisanettiysek afola ,kalın sağlıcakla...