üşenmek

• kendinde bir isteksizlik duyumsayarak bir işi yapmakta gevşek davranmak.
  diyerek açıklamış uzmanlar .
  üşenmek kelimesinin kökeni tam olarak kesinleşmemiş olsa da, genellikle eski türkçe'de "usanmak, bezgin olmak" anlamındaki 'osan-' fiilinden geldiği düşünülür ve ayrıca eski türkçe 'irin-' (tiksinmek, nefret etmek) kökünden türeyen 'erinmek' ile de ilişkilendirilir; bu durum, bir işi yapmaya istek duymama, erinme ve gevşek davranma anlamlarını taşır ve yazı dilinde ilk olarak aşık paşa'nın garipname'sinde görülür.
  detaylı açıklama:
  eski türkçe 'osan-' fiili: bazı dilbilimciler üşenmek kelimesinin, eski türkçe'de "usanmak, bıkkınlık duymak" anlamına gelen 'osan-' fiilinden türediğini öne sürer.
  eski türkçe 'irin-' kökü: nişanyan sözlük gibi kaynaklar ise, eski türkçe 'irin-' (tiksinmek, nefret etmek) fiilinden türeyen 'erin-' (erinmek, üşenmek) kelimesiyle bağlantı kurar. bu fiil de eski türkçe 'ir-' (nefret etmek, yalnız kalmak) kökünden gelir.
  anlam kayması: her iki kök de (osan- ve ir-), zamanla "bir işi yapmaya karşı isteksizlik duymak, gevşek davranmak, erinmek" anlamlarına evrilerek bugünkü 'üşenmek' haline gelmiştir.
  yazılı ilk kayıt: üşenmek kelimesinin yazı dilindeki ilk kullanımlarından biri, 1330'larda yazılmış aşık paşa'nın garipnâme'si{/link} (1330) olarak belirtilir.
  özetle, üşenmek kökeni belirsizliğini korusa da, eski türkçe'deki 'usanmak' ve 'nefret etmek/tiksinmek' gibi fiillerle bağlantılıdır ve bir işe karşı isteksizlik duymayı ifade eder.
  köken
  eski türkçe üşi- “üşümek” fiilinden evrilmiştir.
  benzer sözcükler
  üşüt-, üşütük
  tarihçe (tespit edilen en eski türkçe kaynak ve diğer örnekler)
  eski türkçe: [kaşgarî, divan-i lugati't-türk, 1073]
  er üşidi [adam üşüdü] (...) üşik [aşırı soğuk] diyor üstat nişanyan
  uzmanlar işte böyle diyerek etimolojik kökeni hakkında abuk bir açıklama getirmeye çalışmışlar ,tabiki bu açıklamalar beni tatmin etmediği için yine yurdum insanının parlak ve kıvrak zekasının ışığı altında konuyu ele alıp ,atalarımız bunu böyle demiş ama aslında ne demek istemiş babından konuya dalıyorum...bu tabiki bana göre ve benim bilgi ve birikimlerime göre bir açıklama...
  üş-enmek
  iş-enmek
  iş-enemek...bence kelimenin ilk hali budur işenemek ,zamanla işenmek olmuştur en sonundada üşenmek haline dönüşmüştür ve izah ettiğimde gayet açık bir şekilde anlaşılabilen ve makul bir yere oturtulabilen bir izahattır ...enemek hayvanları kısırlaştırma işlemine verilen bir sözdür ve iş kelimesiyle birleştiğinde iş enemek olur ve iş kısırlığı işin ürememesi ve işe karşı tembellik yapılması anlamına gelir bu da aradığımız üşenmek kelimesinin tam karşılığıdır...evet dostlar geldik yine bir kelimenin hikayesinin sonuna sürçi lisan ettiysek af ola,  kalın salıcakla ...