TASAVVUF-ÞERÝAT

Günümüzde toplumun bir kesimi tarafýndan farklý algýlansa da Þeriat Ýslam hukuku demektir. Þeriat kiþi, din ve toplum hayatýnýn tamamýdýr. Doðal olarak bir olguya Ýslam dinine aykýrý demek için onun þeriata aykýrý olduðunu ispatlamak gerekir. Bunun en basit yolu adý geçen olgunun Kur’an ve sünnet’e aykýrý olmasý gerekir. Kur’an-ý Kerim dinimizin temelidir. Kur’an-ý Kerim’de imalý olarak bile geçmeyen þeyler zaten Ýslam dýþýdýr. Ama þöyle bir gerçek vardýr; Kur-an’ý Kerim bir ansiklopedi deðildir. Dolayýsýyla her konu hakkýnda hüküm ayetleri bulunmayabilir.

Ulema tarafýndan ayetler iki sýnýfta deðerlendirilir. Muhkem (anlam yönünden baþka bir ihtimal taþýmayan açýk mânalý nas) ve müteþabih (mâna yönünden birden fazla ihtimal taþýdýðýndan anlaþýlmasýnda güçlük bulunan lafýz veya sözü ifade eder. Müteþâbih âyette yer alan bir lafýz konumuna göre baþka âyetlerde farklý mânalara gelebilir, ancak her birinin kastedilebilir olmasý açýsýndan anlamlar birbirine benzer, bundan dolayý hangi mânanýn kastedildiði açýkça bilinemez.) ayetler. Bu sebepten müteþabih ayetlerin te’vil ( naslarda geçen bir lafzý bir delile dayanarak aslî mânasýndan alýp taþýdýðý muhtemel mânalardan birine nakletmek) edilmesi gerekir. Müteþabih ayetlerin tevili önce Peygamber Efendimizin (sav) hadis ve sünnetleri esas alýnarak yapýlma zorunluluðu vardýr. Aksi takdirde Allah (cc) korusun iman tehlikeye girebilir.     

Ýslam dininin temel gayesinin, ideal insan yetiþtirmek olduðu konusunda herkesin ittifak edeceðine inanýyoruz. Kutsal kitabýmýz bizleri yani ümmet-i Muhammed’i bazý özellikleriyle öne çýkartmýþtýr. Mesela Bakara suresi 143. Ayette ümmetin önemli bir özelliði zikredilirken: (“Ýþte böylece, siz insanlara þahit olasýnýz, peygamber de size þahit olsun diye sizi aþýrýlýklardan uzak bir ümmet yaptýk.”) Al-i Ýmran suresi 110. Ayette (“Siz, insanlar için ortaya çýkarýlmýþ en hayýrlý ümmetsiniz. Ýyiliði emredersiniz, kötülükten alýkoyarsýnýz ve Allah’a inanýrsýnýz.”) ifadeleriyle ümmet-i Muhammed’in üstün özellikleri belirtilmiþtir. Ayetlerden anlýyoruz ki ayný zamanda ümmet-i Muhammed’den beklenen þeyler vardýr. Allah’a (cc) inanmak, aþýrýlýklardan kaçýnmak, iyiliði emretmek, kötülükten alýkoymak. Bu ayetler bir bakýma Ýslam dininin de hülasasýdýr. Ahkam-ý Ýslamiye bu ayetlerde bildirilmiþtir dersek yanýlmýþ olmayýz sanýrým. Çünkü iman itaati gerektirir. Bu da kulluk demektir. Bütün semavi dinlerde hiç þüphesiz en büyük manevi makam “Kulluk” makamýdýr.

Ýslam dininin birinci þartý olan Kelime-i Þehadet’le önce peygamberimizin (sav) kulluðuna sonra resullüðüne þahitlik ederek Müslüman oluruz. Þahitlik edenin en büyük özelliði ise yalan söylememesi ve güvenilir olmasýdýr.   

Bir olgunun Ýslam dinine uygunluðuna karar vermek için ikinci olarak sünnet’e baþvurulur. Yani Peygamber Efendimizin (sav) sözleri ve yaþayýþý ikinci kriterimizdir. Sünnet bir Müslüman için en önemli kriterdir. Sünnet ayný zamanda Kur’an-ý Kerim’in de tefsiridir. Çünkü Peygamber Efendimiz (sav) Allah-ü Teala’dan (cc) sonra Ýslam dinindeki ikinci kural koyucudur. O’nun (sav) konuþtuðu her þey vahiy kaynaklýdýr. Bu husus Necm suresinde açýkça belirtilir: (“Battýðý sýrada yýldýza andolsun ki bu arkadaþýnýz ne sapýtmýþ ne de eðri yola gitmiþtir. 1-2 Kiþisel arzularýna göre de konuþmamaktadýr. 3 O (size okuduðu), kendisine indirilmiþ vahiyden baþka bir þey deðildir. 4 Onu, çok güçlü, üstün niteliklerle donatýlmýþ biri (Cebrâil) öðretti….5-7 Böylece Allah, kuluna vahyini iletti. 10 Þimdi siz þüpheye düþüp gördükleri hakkýnda onunla tartýþmaya mý kalkýþýyorsunuz?. …Onlar (putperestler) sadece kuruntularýna ve kiþisel arzularýna uyuyorlar. Oysa þimdi onlara rablerinden bir yol gösterici gelmiþ bulunmaktadýr. 23 )     

Ayný þekilde Nisa suresinde Allah-ü Teala (cc) kendisine itaati Resulullah’a (sav) itaatle birlikte anarken (Resûlullah’a itaat eden Allah’a itaat etmiþ olur, yüz çevirenlere gelince seni onlara bekçi olarak göndermedik. Nisa 80), Enfal suresinde de (Ey iman edenler! Allah ve resulüne itaat edin, söylediklerini iþittiðiniz halde ondan yüz çevirmeyin. Enfal 20) Allah Resulü (sav) ne itaat, kesin bir ifadeyle dile getirilir. Ahzab suresinde ise Peygamber Efendimizin (sav) Ýslam dininde otorite olduðu kesin olarak bildirilmiþtir. (Allah ve resulü herhangi bir konuda hüküm verdiklerinde artýk mümin bir erkek veya kadýn için iþlerinde tercih haklarý yoktur. Allah’ýn ve resulünün emrine itaat etmeyenler doðru yoldan açýkça sapmýþlardýr. Ahzab 36)

Peygamber Efendimizin (sav) dinde otorite olmasýnýn baþka bir delili ise Nisa suresinin 65. Ayetidir.(“ Hayýr, rabbine andolsun ki, aralarýnda çýkan anlaþmazlýk hususunda seni hakem kýlýp sonra da verdiðin hükümden içlerinde hiçbir sýkýntý duymaksýzýn onu kabullenmedikçe ve boyun eðip teslim olmadýkça iman etmiþ olmazlar. Nisa 65)

Ýslam dininin ideal insan yetiþtirmedeki temel kriteri hiç þüphesiz” Güzel Ahlak” týr. Allah-ü Teala Kur-an’ý Kerim’in pek çok ayetinde bu hususu özellikle belirtmektedir. Ahlak Kur’an-ý Kerimde kelime olarak geçmez.  Ancak pek çok âyette yer alan amel teriminin alaný ahlâkî davranýþlarý da içine alacak þekilde geniþ tutulmuþ olup, bunun yanýnda bir (birr), takvâ, hidâyet, sýrât-ý müstakým, sýdk, amel-i sâlih, hayýr, mâruf, ihsan, hasene ve istikamet gibi iyi ahlaklýlýk, ism, dalâl, fahþâ, münker, baðy, seyyie, hevâ, israf, fýsk, fücûr, hatîe, zulüm gibi kötü ahlâklýlýk ile ayný veya yakýn anlam ifade eden birçok terim geçmektedir.

Allah-ü Teala (cc) Kalem suresinde Peygamber Efendimizin (sav) ahlakýný ön plana çýkarýr. (“ Sen elbette üstün bir ahlâka sahipsin. Kalem 4) Peygamber Efendimizi (sav) en iyi tanýyan Hz. Aiþe (ra) validemiz kendisine Resulullah (sav) ý soranlara (“Nebiyy-i Muhterem (sav)’in ahlâký Kur’an idi. (Müslim, Müsâfirîn 139. Ayrýca bk. Nesâî, Kýyâmü’l-leyl 2) þeklinde cevap vererek bu hususu teyid etmiþtir. https://www. islamveihsan.com/peygamberimizin-ahlaki-kurandi-hadisi.html  Bu rivayetten, Peygamber Efendimiz (sav) meþhur hadis-i þeriflerinde (“Ben güzel ahlâký tamamlamak üzere gönderildim.”  buyurmuþtur. (Muvatta’, Hüsnü’l-Huluk, 8 https://www.islamveihsan.com/ben-guzel-ahlaki-tamamlamak-uzere-gonderildim.html) ve yaþayýþýndan Ýslam dininin ideal insan kriterinin “Güzel Ahlak” olduðunu da öðrenmiþ oluyoruz.

Yukarýdaki ayet ve hadislerden ve bir önceki bölümden Ümmet-i Muhammed’in bazý üstün özelliklerini öðrenmiþ bulunuyoruz. Bunlarýn arasýnda en belirgin özellik ise þüphesiz sahih bir imana ve tevhid inancýna Kýyamet’e kadar sahip çýkacak olmasýdýr. Bu özelliklerinden dolayý Ümmet-i Muhammed, Yüce Rabbimiz (cc) tarafýndan “hayýrlý ümmet” olarak seçilmiþtir.

Ümmeti-i Muhammed’in özellikleri için birincil kaynaðýmýz Kur’an-ý Kerim ikincil kaynaðýmýz ise elbetteki Hadis-i þerifler ve sünnettir. Çünkü Ýslam dininin ideal insan insanlardan oluþan ilk toplumu Hz. Peygamber (sav) tarafýndan yetiþtirildi. Ve bu insanlar yine Peygamber Efendimiz (sav) tarafýndan “insanlarýn en hayýrlýlarý” olarak tanýmlandýlar.

Yukarýdaki ayet ve hadisleri çoðaltmamýz mümkündür. Daha önce belirttiðimiz üzere Asr-ý saadet ve sahabe döneminde isim olarak tasavvuf yoktu. Ama yaþayýþ olarak vardý. Hiçbir Müslüman gerek Peygamber Efendimizin (sav) gerekse sahabelerin Þeriat’a aykýrý bir yaþam sürdüðünü iddia edemez. Peygamber Efendimizin (sav) ve Ashab-ý Kiram’ýn tam bir zühd hayatý yaþadýklarýný biliyoruz. Zühd hayatý tabiin döneminden itibaren bireysel Sufilik adýyla hayatýmýza girerken, bir süre sonra kurumsallaþarak Tarikat adýyla misyonuna devam ederek günümüze kadar geldi. 

Burada altýný çizmemiz gereken baþka bir husus daha vardýr. Ehl-i Sünnet tasavvufu hakkýnda üçüncü kiþilerin yani tecrübi bir ilim ve yaþayýþ olarak yaþamayanlarýn tasavvuf hakkýnda konuþmalarý en basit ifadeyle ‘Hariçten gazel okumaktýr.’ Tecrübi bir ilim ve yaþam tarzý olan tasavvuf kitaplardan öðrenilmez.  

Gerek tasavvuf klasiði olarak kabul edilen kitaplarda gerekse sonraki dönem metinlerinde sufiler ýsrarla Tasavvufun Ýslam dýþý olmadýðýný söylemelerine raðmen tasavvuf karþýtlarý da ayný ýsrarla tasavvufun Ýslam dýþý olduðu iddialarýna yinelerler. Hatta daha ileri giderek sufileri þirk’le bile suçlamaktan çekinmezler. Ýþin ilginç yaný, bilhassa günümüzde iddia sahiplerinin tamamý ilahiyatçý da deðildir. Her meslek ve sosyal gurup mensubu kendisinde tasavvufu/sufileri eleþtirme hakký bulmaktadýr. “ Aðzý olan konuþuyor” darbý meseli tam olarak bunun için söylenmiþ gibi duruyor. 

Tasavvuf karþýtlarýnýn iddia ve ithamlarý bazý bakýmlardan mantýksýz. Sebebine gelirsek, Ehl-i sünnet tasavvufunun kaynaklarýný incelediðimiz zaman, sufilerin özellikle dile getirdiði gibi tasavvufun da asýl ve en önemli kaynaðýnýn Kur’ân ve Sünnet olduðu fikri daha mantýklý durmaktadýr. Düz bir mantýkla düþünürsek, sufilik Asr-ý saadet’teki zühd hayatýnýn devamý olduðuna göre Ehl-i sünnet tasavvufunun Kur’an ve Sünnet menþeli olduðu fikri son derece mantýklýdýr. Sufilerin dayanak noktalarý elbette ki Asr-ý saadet, sahabe ve tabiin dönemindeki zühd hayatý olmuþtur. Elbette ki bunu anlamanýn en kolay yolu tasavvuf tarihinde iz býrakan sufilerin sözleri ve kitaplarýndaki tariflerdir. 

Esaslarý Kur’an-ý Kerim’e dayalý Peygamber Efendimizin (sav) insanlýða bildirdiði Ýslam dininin dini, ahlâkî ve hukûkî hükümler bütününe þeriat adý verilir. Bu bakýmdan Ýslam = Þeriat’týr. Her sufinin kendi özel bir tarifi olmakla birlikte tasavvuf ise, terim olarak Ýslâm’ýn zâhir ve bâtýn hükümleri çerçevesinde yaþanan mânevî ve derunî hayat tarzýný ifade eder ki tamamen Ýslam dinini merkezine alan bir disiplindir.

        Konumuza devam etmeden sufi kavramýný açýklamamýz gerekirse ki çalýþmamýza esas kabul ettiðimiz sufi kavramýnýn karþýlýðý muhib veya müntesip deðildir. Sahih kaynaklarý incelediðimiz zaman Sufi’nin karþýlýðýnýn seyr-ü sülukunu (tasavvuf eðitimini) tamamlamýþ kiþiler olduðunu anlayabiliyoruz. Yani Kamil Mürþid=Sufi=Þeyh’dir.

Tasavvuf hakkýnda ehil ve objektif akademisyenlerin görüþleri bizim için önemlidir. Ehl-i sünnet tasavvufunun Ýslamiliði hakkýnda günümüz akademisyenlerinin görüþlerine gelirsek;  

Eski Ýstanbl müftüsü Hasan Kamil Yýlmaz Din ve Hayat dergisinin 37. Sayýsýndaki Tasavufun Ýslamiliði konulu yazýsýnda bir ilim ya da müessesenin Ýslamiliðini ya da Kitap ve sünnetteki yerini tesbitinin 1- O ilim ya da müessesenin adýnýn Ýslamiliðine bakýlarak, 2- Muhtevasýný ve kavramlarýný Ýslami açýdan deðerlendirerek, 3- Kurucu ve mensuplarýnýn kendilerini dini açýdan nasýl konumlandýrdýðýný inceleyerek karar verileceðini belirtir. Buna göre tasavvuf veya sufilik gerek isim gerekse muhteva ve kavramlarý olarak gayr-i isami olarak nitelendirilemez.  

Yýlmaz yazýsýnda muhteva bakýmýndan, tasavvufun tahalluk ve tahakkuk boyutu olduðunu,  Tahalluk’un tasavvufun halka bakan, hulk/ahlak cihetini, Tahakkuk’un ise Hakk’a bakan, tevhid, vahdet, marifet/bilgi ve aþk ile ilgili boyutu olduðunu belirtir.

Tahalluk boyutu Allah’a kulluk ve Allah’ýn yaratýklarýyla iliþkisi ve ahlak konularýný kapsar. Burada takva, tezkiye, ihsan ve ihlas hem Kur’an’ýn hem tasavvufun insanýn gönül dünyasýna yerleþtirmeyi gerekli gördüðü önemli kavram ve deðerlerdir. Bu deðerlerin Ýslami olmadýðý iddia edilemez. Çünkü Kur’an’ýn Allah ile iliþkilerde temel þart olarak gorduðu tez kiye, takva, ihsan ve huþu gibi vasýflar tasavvufun temel deðerleri olduðuna gore tasavvuf ya da irfan geleneðinin asýl kaynaðý Kur’an’dýr.

Son olarak kurucu ve mensuplarýnýn kendilerini Ýslami bakýmdan tamamen þer’i sýnýrlar içinde konumlandýrdýklarýný kaynaklardan biliyoruz. Sufilerin yaptýklarý tasavvuf tariflerinde ve yaþayýþlarýnda gayr-i Ýslami bir durum olmadýðý muteber kaynaklarýn tamamýnda açýk net bellidir. Yine tasavvuf tariflerinde ahlakýn ön plana çýkarýldýðýný biliyoruz. H.Kamil Yýlmaz Din veHayat dergisi sayý:  37 2019

Cavit Sunar Ýslam Tasavvuf Tarihi isimli kitabýnda Tasavvuf’u “Tasavvuf, Hak'kýn zâtýndan, dolayýsýyla, isimlerinden ve sýfatlarýndan ve bunlarýn tecellilerinden söz eden, bundan ötürü de ilmin hakikatlarýný açýklayan ve bu hakikatlarýn da tek bir hakikata dayandýðýný bildiren bir ilimdir ki bu ilim, Þeriat'ýn zübdesidir; ve Þeriat'ýn zübdesi olmakla da bir taraftan tamamýyla Þeriat'a uygunluktan, diðer taraftan da nefsi tezkiye ve Ahlâk' ý tasfiyeden ibarettir. Esas’ta, Peygamberlerden ve onlarýn getirdikleri Kutsal Kitap'lardan maksat da bundan baþka deðildir.”  þeklinde tanýmlar. (Kitap C. Sunar’ýn ders notlarýndan oluþmaktadýr.)Prof. Dr. Cavit SUNAR ANA HATLARIYLE ÝSLAM TASAVVUFU TARÝHÝ 1978

Yine baþka bir akademisyen Profesör Mehmet Halil Oryan’ýn Ýlim ve Tasavvuf sitesinde bulunan Tasavvuf ve Þeriat isimli makalesinde konumuzla ilgili tespitleri þu þekildedir: Tasavvuf, Ýslam’ýn çizmiþ olduðu sýnýrlarla kayýtlanmýþtýr. Bu sýnýrlar þeriat tarafýndan belirlenmiþtir. Mutasavvýflar, diðer Ýslâmî disiplinlerde olduðu gibi tasavvufun da asýl ve en önemli kaynaðýnýn Kur’ân ve Sünnet olduðunu ve bu iki temel kaynaðýn kendi ilimleri için bir meþrûiyet kaynaðý olduðunu dile getirmiþlerdir. Tasavvufun Ýslâmî bir ilim olduðu ve tasavvuftaki “hakikat” anlayýþýnýn þeriatýn genel hükümleri ile çatýþmayan meþrû bir temel üzerine bina edildiði ilk tasavvuf kaynaklarýnda Kur’ân’dan ve Sünnet’ten referanslar gösterilerek savunulmuþtur. http:// www. ilimvetasavvuf. com/ Tasavvuf %20 ve% 20%C5%9Eeriat.htm

Baþka bir akademisyenimiz, Ankara Hacý Bayram Veli üniversitesinden öðretim görevlisi Mahmud Esad Erkaya III. Farabi kongresine sunduðu bildirisinde “ Tasavvufun Ýslamýn çizmiþ olduðu sýnýrlarla kayýtlý olduðunu” belirtmektedir.

Alýntý yapacaðýmýz yabancý bir akademisyen ise Ýsrail Haifa üniversitesi Orta Doðu Tarihi Bölümü’nün kýdemli öðretim üyesi Itzchak Weismann olup, yazmýþ olduðu Nakþibendilik kitabýnda tarikatýn Sunni-Ehl-i sünnet tutumunu þu ifadelerle belirtir: “Nakþibendî geleneði içinde üretilen çok sayýda eserin tetkiki, bu geleneðe mensup þeyhlerin temel gayretlerinin, tasavvufi öðreti ve pratiklerinin Ýslam’ýn yasasý olan Þeriat ile sürekli uyum içerisinde olduðunu bize göstermektedir. Siyasi ve sosyal faaliyet çaðrýlarý onlarýn bakýþ açýsýndan böylece ehl-i sünnet içerisine oturtulmuþ olmaktadýr. Tasavvuf ile ehl-i sünnet itikadý arasýndaki temel uygunluk, asýrlar boyunca Þazelî, Halveti ve diðer pek çok tarikatlarca tarihlerinin belirli dönemlerinde cemaat tavrý olarak sergilenmiþtir. 11.yüzyýlýn meþhur âlim ve sufýsi, Ebu Hamid Gazzali’nin de aralarýnda olduðu pek çok müslüman düþünür tarafýndan da altý çizilerek vurgu yapýlýr hale gelmiþtir. Fakat hiç bir tarikat bu iki temel kaideye Nakþibendî þeyhlerinin gösterdiði tutarlýlýk ve süreklilikte vurgu yapmamýþtýr. Nakþibendilik Dünya çapýnda bir sufi geleneðin Sunni tutum ve faal tavrý Itzchak Weismann Mütercim Ýrfan Kelkitli Litera Yayýncýlýk 2015

  Cavid Sunar, Halil Oryan ve M.Esad Erkaya benzeri yerli ve Ý.Weismann gibi yabancý akademisyenlerin sayýsýný çoðaltmak ve sayýsýz alýntý yapmak mümkün. Daha önce belirttiðimiz üzere tasavvuf tecrübi bir ilim. Bu ilimden nasibi olanlarýn veya en azýndan kalbi bir yakýnlýk hissedenlerin bu ilmi ve mutasavvýflarý þeriat dýþý olarak nitelendirmeleri mümkün deðil. Zaten yaþayanlarýn da gerek yaþayýþlarýyla gerekse tavsiyeleriyle þeriata vurgu yaptýklarýný biliyoruz.

TASAVVUFUN ÝSLAMÝLÝÐÝ MESELESÝ PROF.DR.HASAN Kamil YILMAZ ÝSTANBUL MÜFTÜSÜ DÝN VE HAYAT TDV-ÝSTANBUL MÜFTÜLÜÐÜ DERGÝSÝ YIL:12 SAYI:37

https://www. islamveihsan.com/peygamberimizin-ahlaki-kurandi-hadisi.html

(Muvatta’, Hüsnü’l-Huluk, 8 https://www.islamveihsan.com/ben-guzel-ahlaki-tamamlamak-uzere-gonderildim.html

Prof. Dr. Cavit SUNAR ANA HATLARIYLE ÝSLAM TASAVVUFU TARÝHÝ 1978 (Kitap C. Sunar’ýn ders notlarýndan oluþmaktadýr.)

http:// www. ilimvetasavvuf. com/ Tasavvuf %20 ve% 20%C5%9Eeriat.htm

Nakþibendilik Dünya çapýnda bir sufi geleneðin Sunni tutum ve faal tavrý Itzchak Weismann Mütercim Ýrfan Kelkitli Litera Yayýncýlýk 2015

https://www. islamveihsan.com/peygamberimizin-ahlaki-kurandi-hadisi.html

DÝA

DÝB sitesindeki Kur’an meali

III. ULUSLARARASI AL- FARABÝ SOSYAL BÝLÝMLER KONGRESÝ 9-11 Kasým 2018, Ankara TASAVVUF KLASÝKLERÝNDE TASAVVUF VE ÞERÝAT Dr. Öðr. Üyesi Mahmud Esad ERKAYA Ankara Hacý Bayram Veli Üniversitesi,

TASAVVUF VE ÞERÝAT

Ýslam tasavvufunun zühd hayatý, tasavvuf ve tarikat adýyla Ýslam toplumunun gündeminde olmasý doðal olarak Ýslam tarihiyle eþittir. Yani 1400 yýldan fazla. Bu tarihi süreç içinde sadece yaþayýþýyla tanýnan sufiler olduðu gibi hem yaþayýþýyla hem de yazdýklarý eserlerle tanýnan ve otorite kabul edilen sufiler de vardýr. Ýslam tasavvufunun Ýslamiliði ile ilgili net bir kanaate ulaþmak için kaynaklara tasavvuf klasikleri olarak geçen eserler hakkýnda da kýsaca bilgi vermek faydalý olacaktýr. Öncelikle þu belirtmek gerekirse; Tasavvufa dair eser yazanlarýn hemen hemen hepsi ayný zamanda sufidir. Yani yaþayarak öðrendiklerini yazýya geçirmiþ insanlardýr. Bu yüzden tasavvuf hakkýnda yazdýklarý elbette ki net bilgi olarak kabul edilmek zorundadýr.

Tasavvuf, tarihi boyunca lehte ve aleyhte pek çok kitaba konu olmuþtur. Sufilerin yazdýklarý, günümüzde klasik ve kaynak olarak kabul edilen pek çok kitap bulunmaktadýr.     

Burada sufilerin yazdýklarý daha sora Mektubat ismiyle kitaplaþtýrýlan mektuplar hakkýnda kýsaca bir deðerlendirme yapýp konumuza tasavvuf klasikleri ile devam edeceðiz inþallah.

Sufilerin kitap yazmaya meraklý ve hevesli olduklarý söylenemez. Birebir eðitim (seyr-ü süluk) ve yaþayarak öðrendikleri tasavvufu yine birebir eðitim ve yaþayarak anlatmayý tercih etmiþlerdir diyebiliriz. Bilhassa ilk sufiler hakkýndaki bilgilere ya onlarý sevenlerden veya karþý olanlardan ulaþabiliyoruz. Kitap yazmak gibi bir ilgi alanlarý olmayan sufilerin en çok kullandýklarý metot ise mektuptur. Pek çok sufinin Mektubat ismiyle derlenmiþ ve yayýnlanmýþ mektuplarý bulunmaktadýr.

Sufilerin mektuplarýný iki sýnýf olarak deðerlendirmek gerektiðini düþünüyorum. Mesela Ýmam-ý Rabbani (ks) nin þeyhine yazdýðý mektuplarýn içeriði ile talebelerine yazdýðý mektuplarýn içeriði farklýdýr. Ýmam-ý Rabbani (ks) þeyhine yazdýðý mektuplarda yaþadýðý hallerden, makamlardan bahseder ki bize göre bu mektuplarý herkesin okumasý sakýncalýdýr. Talebelerine yazdýðý mektuplarda ise sýk sýk þeriata vurgu yapmaktadýr.  Bütün sufilerin özellikle Nakþibendi þeyhlerinin yazmýþ olduklarý kitap ve mektuplar bu minvaldedir. Çünkü tasavvuf bir gelenektir. Ve mürid yaþadýðý halleri, keþiflerini mürþidine anlatmak zorundadýr. Seyr-ü suluk’un özelliði budur. Ýmam-ý Rabbani’(ks) nin þeyhine yazdýðý mektuplarýn bazý kiþiler tarafýndan menfi anlamda kullanýldýðýný görüyoruz. 

Daha önce defaatle belirttiðimiz üzere Ýslam tasavvufu ve sufiler hakkýnda net karar verebilmek için sahih kaynaklara müracaat etmek durumundayýz. Zühd hayatýnýn ardýndan sufi kimliði ile bilinen kiþilerin sayýsý arttý. Bunlarýn arasýnda tasavvufi yaþamla alakasý olmayan, bu yolu kiþisel menfaatleri için kullanan kiþiler olduðu gibi kulaktan duyma bilgi ve yaþam tarzlarýyla ümmetin imanlarýna zarar veren insanlarda vardý. Ýslam tasavvufuna zarar veren bu tür insanlarýn sayýsýnýn artmasý haliyle samimi sufileri de rahatsýz etti. Hicri IV yüzyýldan itibaren samimi sufiler telif eserler yazmaya baþladýlar. Amaçlarý Ehl-i Sünnet tasavvufunun þeriatla sýnýrlý olduðunu ve sufilik adabýný anlatmak olan bu eserlere Tasavvuf klasikleri adý verilmektedir. Ýlerleyen süreçte bilhassa Nakþibendi þeyhleri arasýnda bu tür risale tarzý eserler yaygýnlýk kazandý. Sonrasýnda yazýlan kitap, risale ve mektiplarda çoðunlukla bu eserler referens alýndý, hala da alýnmaya devam ediyor.