Lozan Antlaşmasını Niçin Bayram Olarak Kutlamıyoruz 2 Bölüm

Lozan  Antlaşmasıyla bağımsız  ve  hür  bir  vatana  kavuşmuştuk  dolayısıyla  da  bu  hürriyetin  bayramını  kutlamak  son  derece  doğaldı  ama  gelin  görün  ki ülkemizde  Lozan  Antlaşmasından  önce  ‘’  Hürriyet  Bayramı ‘’  Ya  da  o  günkü  adıyla  ‘’  Îd-ı  Milli ‘’  (  Ulusal  Bayram  )  adı  altında  resmi  olarak  kutlanan  bir  bayram  vardı. Evet,  öyle önemli  bir  gün  olarak  değil  resmi  olarak  kutlanan  bir  Hürriyet  Bayramımız  vardı.

Neyin  bayramıydı  bu?  Hangi   hürriyetin  bayramıydı?

Efendim  bu  Rumi  takvime  göre  10  Temmuz,  Miladi  Takvime  göre  ise  23  Temmuz  1908’de  ilan  edilen  II.  Meşrutiyetin  kutlanması  bayramıydı  ve  1909’da  İttihat  ve  Terakki  resmen  başlatmıştı  bu  günü  bayram  olarak  kutlamayı.

Bayramın  Resmi  adı  her  ne  kadar  Îd-ı  Milliydi  ama halk  arasında  ‘’ 10  Temmuz ‘’  Bayramı  olarak  biliniyordu  ama  23  Temmuz’da  kutlanıyordu.

Sanırım  komediyi  yavaş  yavaş  anladınız.  Zira Cumhuriyet  döneminde  de  kutlanmaya  devam  etti   Îd-ı  Milli .  Böylece  aynı  gün  vatandaşımızın  bir  kısmı   halen  II.  Meşrutiyetin  ilanını, bir  kısmı  da  Lozan  Antlaşmasını  kutluyordu.  Ama  çoğunluk  neyi  kutladığının  farkında  bile  değildi. 

*****

Evet,  Lozan  uzun  süre  özellikle  Halkevlerinde  bayram  havasında  kutlandı.  Bu  kutlamaların  en  görkemlisi  de  1933  Yılında  yapıldı  ( O  sene  malum  Cumhuriyetin  10.  Yıldönümü  de  kutlanacaktı.  O  sebeple  daha  önce  kutlanan  Lozan  Antlaşması  bir  yerde Cumhuriyet  kutlamalarının  provası  oldu.

O gün  yani  24Temmuz  1933’de Cumhurbaşkanı  Mustafa  Kemal,  Başbakan İsmet  İnönü’ye  bir  telgraf  çekerek  şöyle  dedi:

“Başvekil İsmet Paşa Hazretlerine

Bugün, Lozan Günüdür. Bugünü millete kazandıran zatı devletlerini bütün kalbimle tebrik eder ve gözlerinden öperim.” Reisicumhur Gazi Mustafa Kemal.

Tabii  ki  başbakan  İsmet  Paşa  da  Cumhurbaşkanı  Gazi Mustafa  Kemal’e  bir  telgraf  çekip  şöyle  cevap  verdi:

“Reisicumhur Hz. nin huzurlarına

Milletin sayısız fedakârlıklarının mahsulü olan Lozan Günü için yüksek ve alicenabane iltifatlarınıza derin saygılarımla şükranlarımı sunarım” İsmet

Ancak  aynı  günün  ilginç  hadiseleri  bu  telgraflarla  sınırlı  değildir