Marmaris Yolunda Bir Kadın Bir Rüya

Marmaris Yolunda Bir Kadın, Bir Rüya

3 Ekim 2026

Ayfer Tunç’un Suzan Defter kitabı, geçen ayki toplantımızda kitap kulübümüz tarafından enine boyuna tartışılmıştı. Ben o toplantıda bulunmadığım için kitabı elime alıp okumamıştım da. Malûm, bu yıl leyleği havada gördüm; bir yolculuk bitmeden diğeri başladı.

Şimdiyse yine yollardayız. Engin şoför koltuğunda, ben yanında oturuyorum. Arka koltuktaki kayınvalidem ise bir çocuk edasıyla ikimizin arasına doğru sokulmuş, sohbete katılıyor. Konular bir zincirin halkaları gibi birbirine ekleniyor; biri bitmeden öteki başlıyor. Yol uzadıkça sohbet de uzuyor. Biz de bütün bu konuşmaların eşliğinde Marmaris’e doğru yol alıyoruz.

Kitap kulübümüzden Öznur’u aradım. Hem ameliyat sonrası son durumunu öğrenmek hem de Suzan Defter üzerine konuşmak istiyordum. Ne var ki yolda, telefonların çekmediği bir mevkideydik. Aramama cevap verse bile sesim ona ulaşmadı; belli ki bizim sohbetimize yol şartları engel olmuştu. Ebru’yu da aramıştım. Bir süre sonra geri döndü ama onunla da aynı sorunu yaşadık. Neyse ki daha sonra ikisiyle de görüşebildim.

Ebru, kitabı okurken işimi kolaylaştıracak bir tüyo verdi: “Önce kadının güncesini oku, bitir; sonra da erkeğinkini oku.” Demek ki ben on sekizinci sayfada anlamaya çalışırken kitabın kapısını yanlış taraftan aralamış olabilirdim. Meğer Suzan Defter’in kendine özgü bir okuma anahtarı varmış. Bakalım Ebru’nun önerisiyle sayfalar arasında kaybolmaktan kurtulabilecek miyim?

Bir mola verdik. Kahve içip malûm, tuvalet ihtiyacımızı da giderelim dedik. Tuvaletin temizlik görevlisi kadın bir köşeye oturmuş, cep telefonundan videolar seyrediyordu. Merhabalaştık. Kayınvalidem Nebahat Sultan’ın sırası gelince o da içeri girdi. “Alafranga yok mu?” diye sordu. Görevli hanım hemen yardımcı oldu.

Derken kadın bana doğru gülümseyerek, “Şapkan ne kadar güzelmiş!” dedi. Geçen gün de elleri kınalı bir kadından benzer bir iltifat almıştım. Şapkam bu aralar insanlarla aramda küçük bir tanışma vesilesi oluyordu anlaşılan. Bu kez iltifata iltifatla karşılık vermek yerine, “Sizin istirahat edebileceğiniz bir yer yok mu?” diye sordum.

Sormamla birlikte bin ah işittim. Meğer kadının iki çocuğu varmış; biri erkek, diğeri kız. Bunca mücadelesi onlar içinmiş. Bir kahve molası diye durduğumuz yerde, birkaç dakikalık sohbetin içinde bir annenin hayat yüküne dokunmuştuk. Biz yolumuza devam edecektik, o ise ekmeğinin peşinde, çocuklarının geleceği için mücadelesini sürdürecekti.

“Birlik olsak haklarımızı alırdık,” dedi. Sonra sustu. Ama bu, öyle bildiğimiz susuşlardan değildi. Söyleyecek sözü kalmadığı için değil, belki de söyleyecek çok şeyi olduğu hâlde anlatmanın neyi değiştireceğini bildiği için susmuştu. Cümlesi havada asılı kaldı; ardında birikmiş yorgunluklar, ertelenmiş umutlar, belki de nice kez içine atılmış itirazlar vardı.

Birlik olmak… İnsanın diline kolayca gelen, hayata geçirmeye gelince önüne türlü engellerin dikildiği iki kelime. Kadın, çocukları için çalışıyor, didiniyor, hayatla boğuşuyordu. Oysa bir anlığına da olsa kendi hakkından söz etmişti. Sonra sustu. Ben de o susuşun içine daha fazla girmedim. Bazen bir insanın sessizliği, anlatabileceği bütün hikâyelerden daha çok şey söyler.

Sabaha karşı gördüğüm rüyadan küçücük bir parçayı da günlüğüme iliştireyim. Büyük, yeşil bir dünya haritası vardı duvarda. Siliyor, yeniden beliriyordu. Rüyanın içinde bir oyun oynuyor, sanki önceden yazılmış bir senaryonun parçasını yaşıyor gibiydim. Uyandığımda aklımda tek bir düşünce kalmıştı: Acaba hepimiz kendi dünyamızı kurmaya çalışırken, bize çizilmiş bir haritanın üzerinde mi yürüyoruz?

Mola yerindeki kadının “İki çocuğum var, mücadelem onlar için,” deyişi de gün boyu aklımdan çıkmadı. Hepimizin mücadelesinin bir sebebi var belki. Kimininki çocukları, kimininki sevdikleri, kimininki hayalleri… Bizimki ise biraz da kendimizi bulma, kendi dünyamızı var etme çabası. Belki hayatın önümüze koyduğu haritayı silemiyoruz; ama üzerine kendi yolumuzu çizmeyi öğreniyoruz.

H. Çiğdem Deniz