Önce demokrasinin klasik tanýmýný anýmsayalým: Halkýn halk tarafýndan halk için yönetilmesidir. Ýnsanlýk, tarihin baþlangýcýndan günümüze kadar çeþitli yönetim biçimleriyle yönetildi. Önceleri kabileler halinde yaþayan ilk insanlarý kabilenin en saygýn ve güçlü kiþisinin yönettiðini biliyoruz. Sözü uzatmayalým. Yakýn çaðlara yaklaþtýkça ortaya krallýk yönetim biçimlerinin çýktýðýný görürüz. Avrupa ülkelerinde yöneticilere kral-imparator denirken Rusya’da çar, Ýran’da þah, bizde ise padiþah denildiðini biliyoruz.

         Krallar güçlerini tanrýdan aldýklarýný iddia eder; idare ettikleri halký kendilerine kul-köle olarak addederlerdi. Kendilerini kontrol eden bir kurum yoktu. Ýslâm devletlerinde padiþahlarýn icraatlarýný kontrol eden bazý kurumlarýn var olduðunu da anýmsayalým. Örneðin, padiþahlarýn savaþ karasý almasý için fetva alma zorunluluðu vardý. Tarih öðretmenimin sözüdür: “Bir adam birisine kýzdýðý zaman Allah seni Yavuz’a vezir yapsýn…”dermiþ. Yavuz’un ne kadar sert; kararlarýný hemen uygulayan padiþah olduðunu, verirlerinin bazýlarý baþlarýný padiþahýn gazabýndan kurtaramadýklarýný Tarih kitaplarý yazar.

        Krallar, tabir uygunsa kral gibi yaþarken halk vergi cenderesi altýnda zor koþullarý içinde yaþýyordu. Tanrýnýn insanlara büyük lütfu aklýn kullanýlmasý sonucu ilk kez Ýngiltere’de: “Magna Carta Latince "Büyük Sözleþme" Magna Carta Libertatum Latince "Büyük Özgürlükler Sözleþmesi" 1215 yýlýnda imzalanmýþ bir Ýngiliz belgesidir. Kralýn bazý yetkilerinden feragat etmesini, kanunlara uygun davranmasýný ve hukukun kralýn arzu ve isteklerinden daha üstün olduðunu kabul etmesini zorunlu kýlmýþtýr.”

        Halklarýn krallara karþý haklarýný savunma mücadelesi 1789 Fransýz inkýlabýnda utkuya ulaþýr. Demokrasi biçiminde yönetim Avrupa ülkelerinde uygulama alaný bulur yavaþ yavaþ. Avrupa halklarý cumhuriyet-demokrasiye kavuþmak için büyük bedeller öder. Ve daha iyi yönetim biçiminin bulunana kadar demokrasinin en makbul yönetim biçimi olduðu kabul görmektedir günümüzde.

        Ülkemizde ise halkýmýzýn demokrasi-cumhuriyet kurma adýna fazla etkin olduðu söylenemez. Ulusal Kurtuluþ Savaþý’ný utkuya ulaþtýran asker ve siviller egemenliði padiþahlýktan alýp millete vermek için cumhuriyeti ilan ettiler. Bilindiði gibi cumhuriyet yönetimini daha sonra demokrasi ile taçlandýrmak amaçlandý.

        Demokrasi, demokrasi kültürünü benimsemiþ ekonomik baðýmsýzlýðý olan, yurttaþlýk bilincini içselleþtirmiþ ve yetesiye aydýnlanma yaþamýþ halkýn yönetimidir. Bu baðlamda ki, yetersizliðimiz nedeniyle gerçek demokrasiyi bu topraklarda yeþertemedik henüz. Laiklik konusuna gelirsek:

        Laiklik klasik anlamýyla þöyle tanýmlanýr:

“ Lâiklik, din ve devlet iþlerinin birbirinden ayrýlmasý ve her vatandaþ için vicdan hürriyetinin saðlanmasý demektir. Atatürk’e göre “lâiklik” yalnýz din ve dünya iþlerinin ayrýlmasý demek deðildir. Tüm yurttaþlarýn vicdan, ibadet ve din özgürlüðü demektir.

      Laik idarede din asla devlet iþlerine karýþmaz. Yasalar yapýlýrken eskiden olduðu gibi dine uygunluk deðil, çaðýn gereklerine cevap verip vermemesi önem kazanýr.

      "Din ve mezhep, herkesin vicdanýna kalmýþ bir iþtir. Hiç kimse, hiç bir kimseyi ne bir din, ne de bir mezhep kabulüne zorlayabilir. Din ve mezhep, hiç bir zaman, siyaset aracý olarak kullanýlamaz.”

        Laiklik olgusu da Avrupa ülkelerinde baþladý. Ve demokrasinin geliþmesiyle at baþý yürüdü. Avrupa’da halklar bir taraftan krallýðýn despotça yönetiminde inlerken bir taraftan da kilisenin aðýr baskýsý altýndaydý. Krallar kilise ile yetki kavgasý içine giriyordu. Kilisenin engizisyon mahkemelerinde; dine karþý olduklarý vb. nedenlerle nice masum özellikle kadýnlar kýzýl ateþlerde yakýldýðý Avrupa tarihinin kara sayfalarý içindedir. Ayrýca 1618-1648 yýllarý arasýnda 30 Yýl savaþlarý diye adlandýrýlan mezhep savaþlarý yaþandý. Bu savaþlar benzeri baþka mezhep savaþlarý da yaþadý Avrupa halklarý.

Yaþananlardan ders çýkaran Avrupa halklarý Rönesans ve reform hareketleri sonunda aydýnlanma yaþadýkça kilisenin etkisini yýl yýl azattýlar. Din ve devlet iþlerinin birbirinden ayýrma yöntemi olan laikliðe geçtiler.

         Türklerde ise ilginçtir Tuðrul Bey; "Din iþlerini halife, devlet iþlerini de sultanýn yönetmesi gerekir" der. ‘Böylece dinle devlet iþini ayýrarak dünyada ilk kez laik bir sistemi benimseyen ilk kiþidir Tuðrul Bey. Diðer bir ifade ile tarihte ilk kez laiklik ilkesini Türkler gerçekleþtirmiþtir.’

        Tuðrul beyin yaklaþýmý çok gerilerde kaldý. Türk Ulusu olarak 1924 Anayasasý ile ülkemizde laiklik anlayýþý baþladý. Ve 1937’de laiklik anayasamýza girdi. Daha sonra yapýlan anayasalarda laiklik ilkesi yer aldý.

        Matbaa icadýndan 277 yýl sonra ülkemize getirildi. Uygarlýðýn bu önemli aracýný ilk yýllarda Ermeni ve Rumlar kullandý. Nasýl ki uygar dünyanýn icatlarý ülkemize geç geldiyse maalesef demokrasi, laiklik uygulamalarý da geç geldi. Batý ülkelerinde halklar demokrasi, laiklik gibi çaðdaþ uygulamalara yýllarca mücadele vererek ulaþtý. Ve artýk Avrupa’da mezhep savaþlarý yapýlmýyor. Batýlýlar laikliði içselleþtirdi, insanlar farklý inançlara ve farklý mezheplere saygýyla yaklaþýyor.

        Halkýmýzda örneðin kitap okuma oraný çok çok gerilerde çaðdaþ ülke halklarýna göre. Yetesiye aydýnlanma yaþamadý halkýmýz. Bir türlü laikliði yeterince içselleþtiremedik. Bu baðlamda büyük acýlar yaþadýk yakýn yýllar içinde. Hala Cem Evleri Ýbadete açýlsýn mý, açýlmasýn mý? Laik anti laik tartýþmalarý yaþanýyor.

        Umar ve dilerim, çaðdaþ uygarlýða ulaþma ve geçme savaþýmýzda batýnýn uzun mücadele vererek ulaþtýðý demokrasi ve laikliði bu topraklarda gerektiði gibi uygulama olgunluðuna eriþiriz. Böylece kalkýnma, halkýmýzýn refahý için yapýlan çalýþmalarda ses getiren utkular elde ederiz.