ALAMAN �E�MES�

KARD�NAL ARAP MAHMUT�TAN HACI W�LHELM�E G�ZL� M�SL�MANLARIMIZ.-4. B�L�M-

Son b�l�m oldu�u i�in biraz uzataca��m. Hakk�n�z� helal edin l�tfen.

********

Kaiser II. Wilhelm, T�rkiye�ye ilk kez geldi�i 1889 y�l�nda Osmanl� Devletine bol bol Alman t�fe�i satm��, ikinci geli�inde ise Ba�dat Demiryolu yap�m�n�n Alman firmalara verilmesi vaadini alm��t�. Osmanl� Padi�ah� ve �slam d�nyas�n�n halifesine onun da bir jest yapmas� gerekiyordu. Ancak bu jest �yle madalya, �alar saat, ya�l�boya tablo gibi sadece padi�ah�n ve �evresindeki insanlar�n g�rebilece�i bir �ey de�il D�nya durduk�a herkesin g�rebilece�i, T�rklerin �ok ho�una gitti�i gibi ayn� zamanda herkesin Alman g�zel sanatlar�na hayran kalaca�� bir �ey olmal�yd�.

T�rkler hay�r i�i olarak en �ok ne yapt�r�rd�? �e�me. O halde �stanbul�a hem de Sultanahmet ve Ayasofya Camiinin tam kar��s�na �yle bir �e�me kondurmal�yd� ki d�nya durduk�a insanlar bu �e�meyi hayranl�kla tema�a etmeliydiler.

Bizim Hac� Wilhelm, Padi�ah II. Abd�lhamit�i ve T�rk Milletini ��z�lmez ba�larla kendisine ba�lamak i�in �stanbul�a ikinci geli�inin an�s�na eski Hipodrom Meydan�nda, Vak�a-i Vakvakiye dedi�imiz kanl� olay�n cereyan etti�i a�ac�n hemen biti�i�ine bir �e�me kondurmak i�in mimarlar�n�, m�hendislerini harekete ge�irdi.

�nce �e�menin kondurulaca�� alan�n �evre d�zenlemesi yap�ld�, daha sonra 1899 Y�l�nda Alman mimar Schoele Alman mimar Carlitzikle ve �talyan Mimar Joseph Anton nezaretinde �e�menin Sultanahmet Meydan�ndaki bug�nk� yerine monte edilmesi �al��malar� ba�lam��t�.

Monte diyorum foto�rafta g�rd��n�z o �e�menin a�a�� yukar� tamam� par�a par�a Almanya�dan gemilerle �stanbul�a getirildi ve �stanbul�da monte edildi. T�rkler ise i�ine ufak tefek s�slemeler ve yaz�lar yazd�lar ( Az sonra oraya da gelece�im )

Evet, yap�m�na daha do�rusu montaj�na 1899�da ba�lanan �e�menin a��l�� 1Eyl�l 1900�de Sultan II. Abd�lhamit�in tahta ��k��n�n 24. Y�l�nda olacakt�. G�ya her �ey b�yle planlanm��t� ama 1 Eyl�l 1900�de tamamlanamad�. Daha do�rusu tamamlanmad� ��nk� bir ba�ka hesap vard�.

Ne tesad�f (!) II. Abd�lhamit�in tahta ge�i�inin 24. Sene-i devriyesine yeti�emeyen �e�me 27 Ocak 1901�de tamamland�. Tam da Hac� Muhammed Wilhem-i S�n� Hazretlerinin do�um g�n�ne�

O g�n �stanbul halk� ve a��l��a i�in gelen Almanlar ve o zamanlarda da turistler var m�yd� bilmem ama �stanbul�a gelen yabanc�lar Alaman �e�mesinin musluklar�ndan akan tatl� �erbetlerden i�ip Hac� Muhammed Wilhelm Hazretlerinin sa�l�k, s�hhat ve muzafferiyeti i�in bol bol dua ettiler ve �e�menin kaidesine Almanlar�n, kubbesine T�rklerin yazd�klar� �u yaz�lar� okudular.

Almanlar, �e�menin kitabesine Almanca olarak �� Alman Kaiser�i Wilhelm II 1898 y�l� sonbahar�nda Osmanl�lar�n h�k�mdar� ha�metl� Abd�lhamid II nezdinde ziyaretinin ��kran hat�ras� olarak bu �e�meyi yapt�rd�� Yazmaktayd�.

Kubbedeki Osmanl� T�rk�esiyle yaz�lm�� olan be� beyitlik �iir ise Aziziye kahraman� Gazi Ahmet Muhtar Pa�a�ya ait olup kubbeye Hattat �zzet Efendi taraf�ndan yaz�lm��t�r ve �unlar yaz�l�d�r o beyitlerde:

Hazret-i Abd�lhamid H�n'�n muhibb-i h�lisi
Ziver-i iklil-i ha�met Kayser-i �li-teb�r

[Sultan Abd�lhamid Han'�n ger�ek ve halis dostu, m�zeyyen ( s�sl� ) ta� sahibi]

Ya'ni Alman �mparatoru, h�k�md�r-� g�z�n
Hazret-i Wilhelm-i s�n�, k�mur�n-� ruzigar

[Alman imparatoru, se�kin h�k�mdar - Zaman�n arzular�na ula�an�, Wilhelm Hazretleri]

P�di��h-� �l-i Osm�n'� ziy�ret kasd id�b
Makdemiyle eyledi �stanbulu pir�ye-dar

[Osmanl� Padi�ah�n� ziyarete niyet eyleyip ad�m� ile/geli�i ile �stanbul'u s�sledi]

Bu m�l�k�t-� muhabbetperveri tezk�r i��n
Eyledi bu �e�mes�r� s�ha-y� pir�-yi karar

[Bu dostluk bulu�mas�n� hat�rlatmasi i�in bu �e�meyi meydana yapt�rd�]

Su-be-su c�ri olan �b-� saf� te�kil ider
Ab-� s�f�-i mus�f�ta mis�l-i �b-d�r (1316)

[�e�meden akan duru ve temiz sular iki �lke ve h�k�mdar aras�ndaki samimi dostlu�un simgesi gibidir. (1901) ] .

*******

Peki Kaiser II. Wilhelm�in T�rkleri kafaya alma �abalar�na kar��l�k anneannesi �ngiltere Krali�esi Victoria herhangi bir �ey yapmad� m�?

Yapmaz olur mu? Yapt� ama T�rklere �� Biz Almanlardan daha M�sl�man�z �� demedi. Tam tersine M�sl�man Araplar� T�rklere kar�� k��k�rtt�. Art�k Araplar�n ya�ad�� topraklardaki gazetelerde, dergilerde, afi�lerde ve hatta evlerin duvarlar�nda Araplar�n a�z�ndan �unlar yazmaktayd�:

��liklerine kadar cahil olmas�na ve ifsat edilmi�li�ine ve kar� tabiatl�l��na ve o iki milyonu a�mayan say�lar�na ra�men soysuz T�rkler, 35 milyondan fazla Allah Hizmetkar� biz Araplar� bin senedir boyunduruk alt�nda tutuyorlar.

Eyy bu peygamber memleketi ahalisi! Siz pis T�rk��n zulm�n� biliyorsunuz. Onlar sizin kutsal kanunlar�n�z� yok ettiler, kutsal kitab�n�zla alay ettiler, sizi k�le yapt�lar, sizin dilinizde Halifelik varken T�rkler Halifeli�ide sizden �ald�lar. (Tibavi. Arabic and islamic Themes London)

**
�ngilizler bu k��k�rtmaya 1910 Y�l�nda yani II. Abd�lhamit tahttan indirildikten sonra ba�lad� ��nk� o halife olarak tahtta bulundu�u s�rece M�sl�manlar� kand�rmas� hi� de kolay de�ildi.

II. Abd�lhamit�e bir cihat fetvas� imzalatmak da II. Wilhelm i�in neredeyse imkans�zd� zira II. Abd�lhamit �lkeyi sava�a sokup bir macera ya�amak yerine �ngiltere, Fransa ve Rusya�y� Almanya ile korkutarak Osmanl� Devletinin �mr�n� uzatmaya �al��yordu.

Ancak bilindi�i gibi 27 Nisan 1909�da tahttan indirdiler.

II. Abd�lhamit�i Tahttan indiren Hareket Ordusunun ba�komutan� Mahmut �evket Pa�a 23 Ocak 1913�de yap�lan B�b-�l� bask�n�ndan sonra sadrazam oldu ve Osmanl� Devletinin ikinci adam� olarak ( Birinci adam asl�nda Padi�ah Mehmet Re�at olmal�yd� ama zavall�m hi� bir zaman b�rak�n birinci olmay� yirminci bile olamad� )

Evet, Mahmut �evket Pa�a, Osmanl� Devletinin sadrazam� olarak Kaiser Wilhelm�e ��yle bir mektup yazd�:

�Elimizde usta ve namuslu bir memur s�n�f� yoktur. Ordu tepeden t�rna�a yeniden �slah edilmelidir. Ordunun yeniden yap�land�r�lmas� i�in umudum Almanya�d�r. Bize yard�m edin �slahat�� heyetler g�nderin�

H�rriyet Kahraman�(!) Mahmut �evket Pa�a�n�n bu iste�ine T�rk dostu Hac� Wilhelm�in verdi�i cevap ise tam bir a�a��lama belgesi oldu�u gibi II. Abd�lhamit ile onu tahttan indirip �lkeyi daha g�zel y�neteceklerini vaad edenler aras�ndaki fark� ortaya koyan muhte�em bir belgedir.

Mahmut �evket Pa�a�ya verilen cevap aynen ��yledir:

�Masejte �mparator B�y�k Kaiser, Osmanl� �mparatorluk H�k�metinin diledi�i Islah Heyeti g�nderme iste�ini kabul etmek tenezz�l�nde bulunmam��t�r.�

*****

Osmanl� Sadrazam� Mahmut �evket Pa�ay� adam yerine koymayan Kaiser II. Wilhelm 1917�de bir kez daha �stanbul�a geldi�inde Osmanl� Devleti �oktaaan o �ok istedi�i cihat fetvas�n� yay�nlam��t� ve yine 1917 y�l� itibariyle Almanya da Osmanl� Devleti de a��r yenilgiler almaktayd�.

1917�de Osmanl� Padi�ah� V. Mehmet Re�at�� Almanya�ya davet etti ancak V. Mehmet Re�at �ok hasta oldu�undan karde�i Vahdettin ve o s�rada 7. Ordu Ba�komutanl�� g�revinden istifa edip �stanbul�a gelmi� olan Mustafa Kemal Pa�a birlikte Almanya�ya gittiler.

Evet, bu dizi de ---B�TT�----

Sitedeki

�nceki Yaz�s� Sonraki Yaz�s�

Yazar�n

�nceki Yaz�s�

( Alaman �e�mesi ba�l�kl� yaz� Sami Biber taraf�ndan 3.03.2026 tarihinde sitemize eklenmi�tir. Sitemizde yay�nlanan eserlerin hukuki sorumlulu�u , kullan�lan materyaller ve yaz�n�n i�eri�i yazarlar�na aittir.�zin al�nmadan kaynak g�sterilse bile sayfam�zdaki eserler ba�ka yerde yay�nlanamaz. Eserlerin izin al�nmadan kopyalanmas� ve kullan�lmas� 5846 say�l� Fikir ve Sanat Eserleri Yasas�na g�re su�tur. )
Okudu�unuz Yaz�n�n Site Kurallar�n� �hlal Etti�ini D��n�yorsan�z, Site Y�netimine Bildirmek ��in T�klay�n�z.

Alaman �e�mesi

EdebiyatEvi.Com | Edebiyat ve K�lt�r Platformu

EdebiyatEvi.Com | Edebiyat ve K�lt�r Platformu

EdebiyatEvi.Com | Edebiyat ve K�lt�r Platformu