Eski kütüphanelerin aðýr ve huzurlu kokusunu bilirsiniz; kâðýtla tozun, yaþanmýþlýkla unutulmuþluðun iç içe geçtiði loþ koridorlar… Ýþte o koridorlarda iki gölge yürür aslýnda. Biri, heybesini sadece "anlamak" ve "olmak" için dolduran bir derviþ sükûneti; diðeri ise elindeki diplomalarý, unvanlarý ve kazandýðý ödülleri birer aðýr zýrh gibi kuþanmýþ, gürültülü bir kibir.

Genç bir zihin, girdiði her ortamda sesini daha gür çýkararak, bildiklerini birer silah gibi kullanýyor. Onun için bilgi, bir aydýnlanma aracý deðil; baþkalarýnýn üzerinde yükselebileceði, onlarý küçümseyebileceði bir basamak sadece. Oysa o kütüphanenin tozlu raflarý arasýnda fýsýldayan hakikati duymuyor: Daðýn zirvesine baþkasýný aþaðý iterek çýkan, orada tek baþýna ve deruni bir soðukla baþ baþa kalýr. Kendi sesinin yankýsýndan baþka bir þey duymaz olur zirvede ve aþaðý baktýðýnda gördüðü tek þey, kendi yarattýðý uçsuz buçaksýz yalnýzlýktýr.

Üstünlük savaþý dedikleri bitmek bilmeyen kavga, aslýnda insanýn kendi içindeki derin "hiçlik" kuyusunu baþkasýnýn topraðýyla doldurma çabasýdýr. Kendi deðerini, baþkasýnýn deðersizliði üzerine inþa etmeye çalýþan her can, aslýnda içten içe büyük bir açlýk çekiyordur. Gerçeðin çýplak yüzü þudur: Ýnsan, içindeki yaralý, korunmasýz ve sadece sevilmeyi bekleyen çocuðu saklamak için dýþýna devasa, sert ve aþýlmaz duvarlar örer. Ama o duvarlar kimseyi korumaz; aksine hayatýn sýcaklýðýndan koparýp, yalnýzlýðýn buz gibi soðuðuna hapseder. O yüksek topuklu terliklerin týkýrtýsý gibi iddialý adýmlarla baþkalarýný ezmeye çalýþanlar, aslýnda kendi içlerindeki "yetersizlik" duygusundan kaçmaktadýrlar.

Bir öðretmen gözüyle baktýðýmda; bu savaþýn tohumlarýnýn daha küçücük okul sýralarýnda, masum beyaz kâðýtlarýn üzerinde atýldýðýný görüyorum. Bir çocuðun gözündeki maðrur bakýþta ya da arkadaþýný küçümserken titreyen sesinde "en iyisi olmazsam yok olurum" korkusu gizlidir. Bir sýnav kâðýtlarýndaki notun, bir çocuðun kalbindeki eþsiz pýrýltýdan daha deðerli sayýldýðý anlarda baþlýyor bu büyük trajedi. Yetiþkinler dünyasýna geçtiðimizde ise bu korku; makam hýrsýna, unvan takýntýsýna ve "en büyük benim" diye baðýran sahte nidalara, hatta bazen baþkasýna atýlan çirkin iftiralara dönüþüyor.

Baþkasýný kendi duygularýna veya hýrslarýna bir araç kýlan her zihin, aslýnda önce kendi insanlýðýný feda ediyor demektir. Neden eþsiz olmak varken, sürekli birileriyle kýyaslanan sýð üstünlük peþindeyiz? Çünkü eþsizlik, tek baþýna bir sorumluluk ve derin bir iç hesaplaþma ister; oysa üstünlük, hep bir "öteki"ne, bir rakibe muhtaçtýr. Dýþarýdaki rakiplerimizi alt etmeye çalýþýrken, aslýnda kendi hýrsýmýzýn prangalarýna vuruluyoruz. Her zafer, içimizdeki çocuksu neþeyi ve güzelim papatya tarlalarýný çölleþtiriyor.

Tam da bu noktada Alfred Adler’in meþhur uyarýsý yankýlanýr kulaklarýmýzda: “Üstünlük çabasý, her zaman bir aþaðýlýk duygusunun telafisidir."

Kiþi, kendi içindeki küçük ve incinmiþ parçayý örtbas etmek için baþkalarýndan yüksekte durmaya çalýþýr; oysa gerçek zafer, insanýn dün olduðu halinden bir nebze daha insan olabilmesidir. Eskilerin meþhur sözünü hatýrlayalým: "Testide ne varsa dýþýna o sýzar." Eðer içimizde bir barýþ, bir hakikat ve bir denge yoksa; dýþarýya sýzan þey ne yazýk ki sadece baþkalarýný inciten soðuk kibir ve yýkýcý rekabet oluyor.

Üstünlük davasý güdenler, aslýnda en çok yendiklerini sandýklarý insanlara muhtaçtýrlar; çünkü alkýþlayacak, korkacak ya da boyun eðecek biri olmazsa, kazandýklarý sahte zaferin onlar için hiçbir anlamý kalmaz. Yalnýz bir imparatorluk, kimsesiz bir zirve neye yarar? Ýnsan, bir yol arkadaþýnýn omzuna baþýný yaslayamadýktan sonra dünyayý fethetse ne yazar?

Yolun sonuna gelip de hazan rüzgârlarý estiðinde, elimizde ne kazandýðýmýz diplomalar kalacak ne de çok övündüðümüz unvanlar. O kütüphanedeki yaþlý sahafýn sükûneti fýsýldar: Yanýmýzda götürebileceðimiz tek þey, dokunabildiðimiz yüreklerin sýcaklýðý, dindirebildiðimiz bir acýnýn huzuru ve heybemizdeki en saf iyi niyetlerdir.

Hakiki üstünlük; bir makamýn ya da gücün gölgesine sýðýnmak deðil, gölgeye en çok ihtiyacý olanlara koca bir çýnar olabilmektir. Hayatýn süzgecinden geçmiþ bir bilgeliði, toyluðun masumiyetiyle harmanlayabilen insan, iþte o insan gerçekten zirvededir. En büyük zafer, bir insanýn kalbine giden ince yolu hiçbir çiçeði ezmeden yürüyebilmektir.

Aþk ile eyvallah

Derya Deniz DÝNÇ