"Ýnsanýn dili kalbindekini tercüme edemediðinde, kalp dilsiz bir mahkûma dönüþür." — Halil Cibran

Henüz yedi yaþýndaydý; hayatýn o en soðuk, en gri yüzüyle tanýþtýðýnda boyundan büyük bir kederin altýnda eziliyordu. Babasýnýn hastane odasýndaki o bembeyaz çarþaflar arasýnda, her nefeste biraz daha incelen o yaþam baðýnýn kopuþuna tanýklýk etti. Cenaze töreninde, küreklerden dökülen topraðýn tabutun üzerine çarptýðý o tok sesi duyduðunda, kalbinin bir parçasýnýn da o karanlýk çukura gömüldüðünü hissetti. Boðazýnda düðümlenen, yutkunsa geçmeyen, baðýrsa çýkmayan o sert yumrunun ne olduðunu bilmiyordu.

Çevresindeki yetiþkinler birbirine sarýlýp hýçkýrýrken, o bir buz kütlesi gibi donmuþtu. Annesi, gözlerinde fer kalmamýþ bir halde yanýna gelip, "Neden öylece bakýyorsun, neden bir damla yaþ dökmüyorsun?" diye sorduðunda; çocuk, elinde sýmsýký tuttuðu en sevdiði oyuncak kamyonunu tüm gücüyle duvara fýrlattý. Kamyon parçalandý, plastik tekerlekler odanýn köþelerine savruldu. O an hissettiði þeyin adý "yas" idi; ama o, adýný bilmediði bu canavarý "öfke" sanýyordu.

Yýllar sonra bir yetiþkin olduðunda bile, ne zaman bir veda ile karþýlaþsa, ne zaman ruhu bir terk edilme sýzýsýyla dolsa, bir þeyleri kýrmak, yakýp yýkmak isteyecekti. Çünkü ruhu, o ilk günün isimsiz sýzýsýna yanlýþ bir tercüme yapmýþtý. Adý konulmamýþ her duygu, insanýn içinde dilsiz bir hayalet gibi dolaþýr ve en sonunda sahibini yanlýþ limanlara sýðýnmaya sürükler. "Aðlayamayan her çocuk, büyüdüðünde bir yerleri kýrmak isteyen bir yetiþkin olur," diyen Alice Miller’a hak vermemek ne mümkün...

Ýnsanoðlu, yeryüzüne çýplak ve dilsiz geldiðinde sadece aðlamayý bilir. Sonra kelimeleri öðreniriz: Ekmeði, suyu, gökyüzünü... Ancak iþ iç dünyamýza geldiðinde, çoðumuz koca bir ömrü "duygu cahili" olarak tamamlarýz. Bir edebiyat dergisinin sayfalarýnda gezinirken bile aslýnda yazarýn, bizim adlandýramadýðýmýz o sýzýyý kâðýda döküþüne hayran kalýrýz. Kendi içimizde konuþamadýðýmýz dili bir baþkasýnýn kaleminde bulduðumuzda iyileþmeye baþlarýz.

Ýþte tam bu noktada, modern zamanýn þifacýlarý olan uzmanlarýn(psikolog-psikiyatrist) bize sunduklarý en kýymetli katkýnýn, duygularýmýzýn adýný öðretmek olduðuna inanýyorum. Duygunun adýný bilmemek, zifiri karanlýk bir odada el yordamýyla keskin býçaklar tutmaya benzer. Elimiz kanar ama bizi kesen þeyin "ihanet" mi, "yetersizlik" mi yoksa "yalnýzlýk" mý olduðunu seçemeyiz. Bir uzman bize dönüp, "Þu an hissettiðin þeyin adý öfke deðil, hayal kýrýklýðý," dediðinde üzerimizden koca bir yük kalkar. Çünkü isimlendirmek, ehlileþtirmektir. Adýný koyduðumuz her canavar, belirsizliðin o korkunç gücünü kaybeder; biraz daha küçülür ve bakýlabilir, göðüs gerilebilir bir mesafeye çekilir. "Istýrap, bir isim aldýðýnda ve bir anlam kazandýðýnda ýstýrap olmaktan çýkar," derken Viktor Frankl’ýn anlatmak istediði tam olarak buydu.

Eðer yas tutan bir insan, kalbindeki boþluða "suçluluk" adýný verirse; ömrünü hiç iþlemediði günahlarýn kefaretini ödeyerek, kendini cezalandýrarak geçirir. Oysa o hissin gerçek adý, sadece "sevginin artýk gidecek bir adres bulamamasýdýr." Elizabeth Kübler-Ross'un dediði gibi: "Yas, sevginin artýk gidebileceði bir yer kalmadýðýnda hissettiði o derin çaresizliktir." Duygularýmýzýn adýný bilmediðimizde yanlýþ anahtarlarla yanlýþ kapýlarý zorlarýz. Acýyý dindirmek için hýrsa sarýlýr, korkuyu gizlemek için kibre bürünürüz. Ruhun bu yanlýþ çevirileri, bizi özümüzden koparýp kendimize yabancýlaþtýrýr.

Bir insan, içinde yankýlanan o derin uðultunun "melankoli" olduðunu anladýðýnda artýk o sese þiirle, müzikle, resimle ya da sadece susarak cevap verebilir. Ama o uðultuyu "hastalýk" sanýrsa, onu susturmaya çalýþýrken kendi ruhunu da dilsiz býrakýr. Bizler, hislerimize doðru isimleri bahþettiðimiz ölçüde özgürleþiriz. Kelimeler, ruhun haritasýndaki fenerlerdir; onlar yanmadan hangi yöne gideceðimizi, hangi limanda dinleneceðimizi asla bilemeyiz.

Sigmund Freud der ki: "Duygular, kelimelere dökülmedikçe birer hayalet gibi ruhun koridorlarýnda dolaþýr durur." Sonuçta hepimiz, kalbimizin o en kuytu köþesinde henüz tanýþmadýðýmýz, adýný koyamadýðýmýz bir sýzýyla bekliyoruz. O sýzýyla kavga etmek veya onu halýnýn altýna süpürmek yerine, bir çocuðun elini tutar gibi tutmalý ve sormalýyýz: "Senin adýn ne?"

Ýþte o zaman, o küçük çocuðun elindeki kýrýk oyuncak kamyonun parçalarý yerine oturur. Böylece gözyaþý bir zayýflýk deðil, ruhun en berrak lisaný olur. Isak Dinesen’in dediði gibi: "Bütün acýlar, onlarý bir hikâyeye dönüþtürdüðümüzde ya da onlar hakkýnda bir hikâye anlattýðýmýzda katlanýlabilir hale gelirler."

Kendimizi bildiðimiz, kendimizi sevdiðimiz ve her hissin hakkýný verdiðimiz bir ömür dileðiyle...

Aþk ile eyvallah.

Derya Deniz DÝNÇ