Vaktiyle bir neyzen, ormanýn derinliklerinde sükûnet içinde neyini üflerken, yanýna bir yabancý gelmiþ. Yabancý, neyzenin parmaklarýndaki hýza bakmýþ; "Ne kadar çeviksin," demiþ. Sonra çýkan sese kulak vermiþ; "Ne kadar makul bir ezgi," demiþ. Ama en son, neyzenin gözlerinden süzülen bir damla yaþý görünce, hiçbir þey demeden yanýna çökmüþ ve o da aðlamaya baþlamýþ. Neyzen neyi býrakmýþ ve "Gözümün hareketini herkes gördü, aklýmýn matematiðini herkes duydu; ama sadece ruhumdaki sýzýyý tanýyan yanýma oturabildi," demiþ. Çünkü göz bir resme, akýl bir mantýða, ruh ise ancak kendi rengine meyleder.

Sevmek, modern dünyanýn bize öðrettiði gibi sadece bir "beðeni" ya da "uyum" meselesi deðildir. Þems-i Tebrizi’nin o deruni tespiti, insan iliþkilerinin katmanlarýný birer birer önümüze serer. Göz, doðasý gereði ýþýða, parýltýya ve "hoþuna gidene" meyleder. Bir çiçeðin rengi, bir yüzün simetrisi ya da bir eþyanýn þatafatý gözü doyurur ama ruhu aç býrakýr. Gözün sevdiði, bir mevsimliktir; yaprak döküldüðünde, ýþýk söndüðünde o sevgi de karanlýða karýþýr.

Akýl ise daha seçicidir; kendini anlayaný, dilini çözeni, dünyayý kendi penceresinden görenle yan yana gelmeyi sever. Akýl, güvenli limanlar arar. Bir kitabýn sayfalarýnda ya da bir masanýn etrafýnda, kelimelerin dansýyla kurulan o bað, aklýn sevgi biçimidir. Ancak akýl dahi, insaný bir yere kadar taþýr. Menfaatler çatýþtýðýnda ya da mantýk silsilesi kýrýldýðýnda, aklýn sevdiði de sarsýlmaya baþlar.

Oysa ruhun sevme biçimi, her türlü mantýðýn ve görselliðin ötesindedir. Ruh, kendine benzeyenden baþkasýný tanýmaz. Bu benzeyiþ, fiziksel bir benzerlik deðil, ayný deruni sancýdan geçmek, ayný hüzünle demlenmek, ayný sessizlikte buluþmaktýr. Memleketimizin o eski ve bilge topraklarýnda söylenilen "Gönül gönüle karþýdýr" sözü, iþte bu ruhsal aynalýðýn bir yansýmasýdýr. Ýnsan, milyarlarca yabancýnýn arasýnda neden birine "yakýn" hisseder? Çünkü ruh, kendi frekansýný, kendi yarýsýný, kendi asli gurbetini bir baþkasýnýn bakýþýnda bulmuþtur.

Þems-i Tebrizi þöyle der: "Göz hoþuna gideni sever, akýl kendini anlayaný sever, ama ruh kendine benzeyenden baþkasýný sevemez."

Bu söz, bize sahte yakýnlýklardan kurtulmanýn anahtarýný verir. Bizler, çoðu zaman gözümüzü doyuranlarýn ya da aklýmýzý onaylayanlarýn peþinde yoruluyoruz. Oysa gerçek huzur, ruhumuzun o sessiz ve derin iklimine benzeyen birine rastladýðýmýzda baþlar. Bir ruhun diðerine "evim" demesi, onunla ayný dilden konuþmasý deðil, ayný suskunluðu paylaþabilmesidir. Kapitalist dünyanýn o pýrýltýlý sahneleri gözümüzü boyarken, bizler ruhumuzun kadim ve hüzünlü aynasýný bulmakla mükellefiz. Ancak o zaman sevmek, bir tüketim nesnesi olmaktan çýkýp bir varoluþ mucizesine dönüþür.

Aþk ile eyvallah.

Derya Deniz Dinç