Meddah Kayýp Sofra -1-

Meddah eskiden siyah beyaz küçük ekran TV’de izlerken o (Münir Özkul’du o, deðil mi? Ya da Erol Günaydýn’ýn anlattýðý hikâyeler… Ýsimler karýþýyor artýk, ama sesleri hâlâ kulakta) neþeyle akþam iftardan sonra TV baþýnda mahalleli olarak ayrýlmazdýk. Ýftar topu atýlýr atýlmaz, ya da ezan sesi kesilir kesilmez, herkes koþardý o tek kanallý kutunun karþýsýna. Salonun ortasýna serilen minderler, yere yayýlmýþ battaniyeler, annemin “susun da duyun” diye tembihlediði çocuklar, babamýn elinde tespih, týkýr týkýr çektiði… Hepimiz oradaydýk. Komþu teyze kapýyý çalardý “çocuklar uyudu mu?” diye, sonra içeri girer, ayakkabýlarýný çýkarmadan mindere çökerdi. “Meddah baþlýyor mu?” derdi. Baþlardý. Ekran karanlýk baþlar, sonra o beyaz çizgiler iner iner, görüntü yavaþ yavaþ otururdu. Siyah-beyaz, ama o kadar canlý ki… Meddah sahneye çýkar, elinde sopasý, mendili omzunda, “Hikâye-i âlemden bir destan-ý garip” diye baþlar söze. Bizim evde herkes susar, nefesler tutulurdu. Komþu amca piposunu yakar, dumaný üflerken gözleri ekrana kilitlenir. “Bak hele þu adama, nasýl da oynatýyor aðzýný” derdi gülerek. Çocuklar diz dize oturur, en ufak bir kýpýrdanmada “sus!” diye fýsýldanýrdý. Çünkü o adam ekranda yalnýz deðildi; o bizim mahallemizin sesiydi, eski Ramazanlarýn sesiydi. Þaklabanlýk yapar, güldürür, sonra birden ciddileþir, gözleri dolar, biz de dolarýz. Aðlarýz bazen, utanýrýz aðladýðýmýzý göstermemek için baþýmýzý çeviririz. Ama kimse fark etmez, çünkü herkesin gözü yaþlý.O küçük ekranýn baþýnda, iftarýn gazý hâlâ midede, çaylar demlenir, bardaklar týngýrdar. Annem “biraz daha þeker koyayým mý?” diye sorar, kimse cevap vermez, çünkü hikâye dorukta. Meddah’ýn sopasý yere vurur, “pýt!” diye bir ses gelir ekrandan, bizde de kalp atýþý hýzlanýr. Dýþarýda mahalle sessiz, sadece arada bir köpek havlamasý, ya da uzaktan bir motor sesi. Ama içeride hayat var. Gerçek hayat. O siyah-beyaz kutunun içinde.Bazen elektrik kesilirdi. Tam en heyecanlý yerde. Ekran kararýr, salon kararýr. “Aman Allah’ým” derdi annem. Babam kalkar, kibrit çakar, gaz lambasýný yakardý. Iþýk titrek titrek yanar, yüzlerimiz sarý-turuncu olurdu. “Devam edecek mi?” diye sorardýk birbirimize. Sonra elektrik gelirdi yine. Televizyon cýzýrdar, görüntü geri döner. Meddah hâlâ oradadýr, hikâyeye kaldýðý yerden devam eder. Sanki kesinti olmamýþ gibi. Biz de öyle yapardýk; hayatýmýzdaki kesintileri, acýlarý, özlemleri… Sanki olmamýþ gibi devam ederdik. O meddahýn anlattýðý hikayeler bitmezdi aslýnda. Bazen ayný hikâye haftalar sürerdi. Biz de haftalarca beklerdik. Okuldan gelir gelmez “bugün ne olacak?” diye sorardýk. Komþular arasýnda dedikodu olurdu: “Dün meddahta ne dedi biliyor musun?” “Hani o adamýn karýsý…” diye. Sanki gerçekmiþ gibi konuþurduk. Çünkü o hikâyeler bizim hikâyelerimizdi. Mahallemizin, sokaðýmýzýn, çocukluðumuzun. Þimdi düþünüyorum da… O küçük ekranýn baþýnda geçirdiðimiz o akþamlar, belki de en çok özlediðim þey. Çünkü o zamanlar yalnýz deðildik. Televizyon bir kutuydu ama bizi birleþtiren bir þeydi. Ýftar sonrasý ayný anda ayný kahkahayý atardýk, ayný anda ayný gözyaþýný silerdik. Þimdi herkes kendi ekranýnda, kendi kulaklýðýnda. Mahalle daðýldý, komþular uzaklaþtý, televizyonlar renkli ama yalnýzlýk daha koyu. Ama hâlâ, bazý geceler, eski bir video buluyorum YouTube’da. Münir Özkul’un meddahlýðýný, Erol Günaydýn’ýn taklidini… Týklýyorum. Ekran kararýyor önce, sonra beyaz çizgiler iniyor. O tanýdýk ses geliyor: “Evvel zaman içinde, kalbur saman içinde…” Gözlerim doluyor yine. Ama bu sefer aðlamýyorum. Sadece gülümsüyorum. Çünkü biliyorum, o ses hâlâ orada. O siyah-beyaz kutunun içinde, iftar sonrasý mahallemizin sýcaklýðýnda. Ve belki de bir gün, yine bir Ramazan akþamý, birileri ayný þeyi yapacak. Küçük bir ekranýn baþýna toplanacak. Meddah baþlayacak anlatmaya. Ve o zaman, belki o eski neþe geri gelecek. Birazcýk olsun. Þimdi balkonda oturuyorum yine. Rüzgâr ayný rüzgâr. Kahve soðudu. Ama içimde o eski TV’nin cýzýrtýsý var hâlâ. “Susun da duyun” diyor biri içimden. Ve ben susuyorum. Dinliyorum. Sen de dinle istersen.
O eski meddahýn sesini.
Belki hâlâ bir yerlerde anlatýyordur.
Bizim için.
Mahalleli olarak.

Meddah (perdeyi açar gibi, sopasýný vurur, peþkiri omzuna atar, sesini deðiþtirerek baþlar):Ey ahali, ey cemaat-ý mübarek olsun Ramazanýnýz.
Evvel zaman içinde, kalbur saman içinde,
Filozofun biri demiþ ya: "Ramazan sabýr ayýdýr!"
Ama bizim hikâyemizdeki adam, sabýrdan anlayan deðil, midenin efendisiymiþ! Adý mý? Bekçi Hamdi!
Mahallenin bekçisi, ama bekçilikten ziyade iftar sofrasý bekçisi!
Her Ramazan, "Bu gece kimde iftar var?" diye kulak kabartýr,
Kapý kapý dolaþýr, "Komþu, bir tabak çorba fazla mý geldi?" diye sorar!
Ama bu yýl iþler deðiþmiþ, çünkü iftar sofrasý... Kaybolmuþ! Bir akþam, iftar vakti yaklaþmýþ.
Hilal gökte, ezan okunmak üzere.
Hamdi Efendi evine döner, kapýyý açar:
Aman Allah'ým! Sofrada ne var ne yok?
Pilav yok, kebap yok, güllaç yok, hurma yok!
Yalnýz bir tabak zeytin, o da çekirdekleri dökülmüþ! Hamdi baðýrýr: "Kim çaldý lan benim iftarýmý?"
Koþar komþuya, "Ulan Ahmet Aða, sen mi aldýn pilavý?"
Ahmet Aða güler: "Hamdi, ben oruçluyum, pilavý ne yapayým?
Ama dün gece rüyamda pilav gördüm, üstüne yoðurt döktüm, oh mis!" Hamdi sinirlenir: "Rüya mý? Rüyada yedin, gerçekte benim pilavým uçtu!"
Sonra gider fýrýna: "Usta, pide nerde? Susamlý, sýcacýk pide!"
Fýrýncý der ki: "Hamdi Efendi, pideyi verdim sana, unuttun mu?
Sen 'Biraz bekle, sahurda yerim' dedin, ben de koydum torbaya!" Hamdi þaþýrýr: "Sahur mu? Ben sahurda su içerim, pideyi ne yapayým?"
Ama torbaya bakar: Ýçinde pide yok, yalnýz bir mendil!
Mendil konuþur gibi: "Ey Hamdi, ben senin mendilinim,
Her iftarda aðzýný silersin, ama bu yýl aðzýn açýk kaldý!" Derken, mahallenin yetimi Küçük Ali koþar gelir:
"Amca Hamdi, iftarýn kayýp mý? Bizim evde sofra kurduk,
Ama babam hasta, yemek piþiremedik.
Bir tabak çorba verseler, dua ederiz!" Hamdi durur, bir bakar çocuðun gözlerine.
Ýçinden bir ses: "Hamdi, Ramazan sabýr ayý, paylaþma ayý!"
Ama midenin sesi daha yüksek: "Sus be ses, açlýktan geberiyoruz!" Tam o sýrada, komþular toplanýr:
"Haydi Hamdi, senin iftar kayýp diye mahalleyi ayaða kaldýrdýn!"
Bir bakarlar: Sofrasý aslýnda komþunun kapýsýna taþýnmýþ!
Kim taþýmýþ? Davulcu!
Davulcu demiþ ki: "Bahþiþ vermedin diye iftarýný aldým,
Ama þimdi piþman oldum, getiriyorum geri!" Hamdi güler: "Ulan davulcu, bahþiþ yerine dua versem olmaz mý?"
Davulcu: "Olur olur, ama dua ederken pilavý unutma!" Sonunda herkes sofraya oturur.
Hamdi der ki: "Ey ahali, anladým ki Ramazan'da asýl açlýk mide deðil, gönül açlýðý!
Paylaþmayýnca iftar olmaz, dua olmayýnca bereket olmaz!" Çocuk Ali bir tabak çorba alýr, "Allah razý olsun amca!" der.
Hamdi'nin gözleri dolar: "Âmin yavrum, âmin...
Bu Ramazan, midem deðil, gönlüm doydu!" Meddah sopasýný vurur, peþkiri sallar:
Hikâye burada biter, ibret burada kalýr!
Ramazanýnýz bereketli, sofralarýnýz dolu,
Yanlýþ anlamalarýnýz komik, dualarýnýz kabul olsun!
Aminnnn! Ey cemaat, beðendiniz mi? Vesselam.

Mehmet Aluç