Yazýya kýsa bir anetdotla baþlamak isterim. Merkez ilçe Ýzmit’in Taþköprü havalisinin bir divanýnda  (daðýnýk halde bulunan köylerin bir araya gelmeleriyle oluþan bir idari birim.) çalýþýyordum. Ilýk bir sonbahar günüydü. Okuluma müfettiþ geldi. Teftiþ bitti, okul paydos oldu. Müfettiþle Ýzmit’e giden dolmuþlarýn kalktýðý bölgenin merkez köyüne doðru yürüyorduk. Taþköprü bölgesi oldukça geniþ düz arazilerden oluþur. Bölgede onlarca divan vardýr. Müfettiþ bir an sað elini gözlerini alan güneþe siper yapýþ þu sözleri söylediðini hala anýmsarým: “ Kýsa aralýklarla onlarca köy. Polis yok, karakol yok. Bu insanlar güvenlik içinde nasýl yaþamýþlar yýllardan beri…”

        Köylerde insanlarý barýþ içinde yaþatan köy kültürünün yaþýyor olmasýydý. Niþanlarda, düðünlerde, bayram ve seyranlarda birlikte eðlenme halay çekmek, asker uðurlamak, imece usulü birlikte çalýþmak vazgeçilmez geleneklerdi. Halk ozanlarýnýn kýþ gecelerinde yaptýklarý müzikle yüzyýllardan gelen bu kültürün yaþamasýna katký saðlýyordu.  Cenazelerde, acý olaylarda acýlarý paylaþmak zorunluluk gibi bir þeydi. Büyüklere saygý, küçüklere sevgi anlayýþý yaþamýn somutlaþmýþ ilkelerindendi. Bu örnekler köy kültürünü oluþturan güzelliklerdi.

 Göçlerin henüz baþlamadýðý yýllarda büyüklerin yanýnda sigara içmek kesinlikle ayýptý, hoþ karþýlanmazdý. Hiçbir genç bu eyleme tevessül etmezdi. Ulusal bayramlar köy okullarýnýn önderliðinde coþkuyla kutlanýr. Mahalli kurtuluþ günleri yine halkýn coþkulu katýlýmýyla ilçe merkezlerinde kutlanýr, güreþler ve halk oyunlarý sergilenirdi.

        Cumhuriyetin ilanýyla birlikte okulsuz, öðretmensiz köylerimize devletimiz olanaklarý zorlayarak köylerimizi okul ve öðretmene kavuþturma seferberliðine girdi. Büyük çabalar sonucu baþarý saðlandý. Yurdun en uzak köyüne bile öðretmen gönderildi. Öðretmenler bir taraftan çocuklarý okuturken köylülerinde eðitimine katký sunuyordu. Okuma yazma bilmeyen halkýn baþvuracaðý biricik yol gösterici öðretmenlerdi. Büyükler için açýlan Halk Mektepleri daha sonra okuma-yazma kurlarý köylünün aydýnlanmasýnýn yolunun açýlmasý için yürütülüyordu.

 Köylerde okullara bayraðýmýzýn dalgalanmasý, Ýstiklal Marþýnýn okunmasý ulusal birliðin saðlanmasýna olanak saðlanýyordu. Köylümüz böylece gelenek göreneklerini içselleþtirip yýllarýn birikimiyle oluþan köy kültürünü özümseyip Nazým’ýn dediði gibi “benim o kendi kendimden bile gizleyerek sarkýk býyýklarý altýndan gülen halkým.”  barýþ içinde yaþama olgunluðuna sahipti. Baþý dik, alný açýk, terini aþýna karýp onuruyla, þerefiyle yaþayýp gidiyordu.

         “Önce ekmekler bozuldu” sonrada “Tüfek icat oldu metlik bozuldu.”  Gerçi tüfek çoktan icat olmuþtu. Mertliði, ekmekleri, köyün bütünlüðünü bozan baþka þeydi. Ve köylerde nüfus artýþý, iþsizlik, þehirlerin cazibesi benzeri nedenlerle köylümüz adeta istila ordularý gibi büyük kentleri istila etti. Yorganýný alan þehirlerin yolunu tuttu. Mertliði bozan bu olgulardý.

        Þehirlerde varoþlar oluþtu. Varoþlarda yaþamak durumunda kalan insanýmýz ne köy kültürünü yaþatabildi ne de þehirli olabildi. Güzelim halk türküleri, içli þarkýlarýn (sanat müziði) yerini elektrosazlarla icra edilen arabesk müziði aldý. Demokrasiye yapýlan darbelerle sendikalar etkisizleþtirildi. Zaten iþçi sýnýfýnýn yetesiye bilinçli olmamasý sonucu, sarý sendikalar, sendika aðalarý bolca rol kaptý. Bu kez ortaya Marx’ýn tanýmladýðý lümpen proletarya ortaya çýktý. Þehirleri adeta iþgal eden kalabalýklar muhafazakar yaklaþýmla; kadýn cinayetlerine karýþan, kiþisel çýkarlarý için kavak yapraðý gibi hýzlýca yön deðiþtiren bu kitlenin alakasý yoktu.

Tarihimizde kültürümüzün önemli þahsiyetleri Mevlanalar, Hacý Bektaþi Veliler, Yunuslarýn kokusu bile hissedilmiyordu yeni oluþan yeþil alansýz varoþ kentlerinde. Etkisizleþtirilen sendikalardan oluþan boþluðu bu kez tarikat ve cemaatler doldurdu. Birkaç gerçek tarikatýn dýþýnda sayýlarý hýzla artan sözüm ona bu dini yapýlarýn kutsal dinimizle alakasý yoktu. Biricik amaçlarý büyük bir uygarlaþma projesi olan cumhuriyetimize, laik yapýmýza ve Atatürk’e karþý olmalarýdýr. Sayýlarý milyonlarý bulan eðitim düzeyi düþük, uygarlýktan nasibini almamýþ bu kitlenin eðitilip demokrasiye, cumhuriyete sadýk hale getirilmesi olanaksýzdýr.

Bu bakýmdan Türk kültürünü çaðdaþ uygarlýk düzeyine çýkarmayý hedef alanlar, Atatürk’ün izinden yürümek O’nun dediði gibi “dinlenmemek üzere yola çýkanlar asla yorulmazlar” þiarýyla ilke edinmek zorundadýrlar. Bütün yurtseverler aralarýndaki anlaþmazlýklara son vererek birlik içinde saflarýný sýklaþtýrarak hedeflerine yürüme olgunluðunu gösterirse o zaman demokrasiyi tüm kurumlarýyla iþler hale getirebiliriz.